శంకరి శంకరి కరుణాకరి

 

శ్యామశాస్త్రి గారు రచించిన శంకరి శంకరి కరుణాకరి   కీర్తనకు, తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు  16 - 02 -2026

---

రాగం: కళ్యాణి

---

పల్లవి

శంకరి శంకరి కరుణాకరి రాజరాజేశ్వరి సుందరి పరాత్పరి గౌరి

తాత్పర్యం:

ఓ శంకరీ! ఓ శంకరీ! దయామయివైన (కరుణాకరి) దేవీ! ఓ రాజరాజేశ్వరి! అతిలోక సుందరివైన ఓ సుందరీ! పరమాత్మ స్వరూపిణివైన ఓ పరాత్పరీ! ఓ గౌరీ!

---

అనుపల్లవి

పంకజ దళ నేత్రి గిరి రాజ కుమారి పరమ పావని భవాని సదాశివ కుటుంబిని

తాత్పర్యం:

పద్మ (పంకజ) రేకుల (దళ) వంటి కన్నులు కలిగిన దానా (నేత్రి)! పర్వత (గిరి) రాజైన హిమవంతుని పుత్రికా (కుమారి)! అత్యంత పవిత్రురాలైన (పరమ పావని) ఓ భవానీ! సదాశివుని అర్ధాంగివి (కుటుంబిని), శంకరివి, దయామయివి, రాజరాజేశ్వరివి, సుందరివి, పరాత్పరివి అయిన ఓ గౌరీ! నన్ను కరుణించు.

---

చరణం

శ్యామ కృష్ణ సోదరి శిశుం మాం పరిపాలయ శంకరి కరి ముఖ కుమార జనని కాత్యాయని కల్యాణి సర్వ చిత్త బోధిని తత్త్వ జ్ఞాన రూపిణి సర్వ లోకాయ దిశ మంగళం జయ మంగళం శుభ మంగళం (శంకరి)

తాత్పర్యం: శ్యామకృష్ణుడైన విష్ణుమూర్తి సోదరీ! ఓ శంకర్లీ! నేను నీ బిడ్డను (శిశుం మాం), దయచేసి నన్ను రక్షించు (పరిపాలయ). ఏనుగు ముఖము కల వినాయకునికి (కరి ముఖ), కుమారస్వామికి (కుమార) తల్లివైన (జనని) ఓ కాత్యాయనీ! కళ్యాణీ! అందరి మనస్సులను (సర్వ చిత్త) ఎరిగిన/ప్రకాశింపజేసే (బోధిని) దానా! తత్వ జ్ఞాన స్వరూపిణీ! లోకమంతటికీ (సర్వ లోకాయ) మంగళమును, జయమును, శుభములను ప్రసాదించు (దిశ).

---

విశేషాలు

• సర్వ చిత్త బోధిని: దీనిని సాధారణంగా "అందరి మనస్సులను ఎరిగినది" అని అంటారు. అయితే, 'బోధిన్' అనే పదానికి 'జ్ఞానోదయం కలిగించేది' (Enlightener) అని కూడా అర్థం ఉంది. అంటే అమ్మవారు కేవలం మనసులను తెలుసుకోవడమే కాదు, అందరి మనస్సులను జ్ఞానంతో నింపుతుందని కూడా భావం.

• తత్వ జ్ఞాన రూపిణి: దీనిని "అంతిమ సత్య స్వరూపం" అని పిలుస్తారు. కానీ 'తత్వ' అంటే 'పంచభూతాలు/మూలకాలు' అని కూడా అర్థం. లలితా సహస్రనామాల్లో అమ్మవారిని 'తత్వమయి' (574), 'జ్ఞాన విగ్రహా' (407) అని సంబోధించినట్లుగానే, ఇక్కడ కూడా ఆమెను 'తత్వ రూపిణి' మరియు 'జ్ఞాన రూపిణి' అనే రెండు రూపాలుగా అర్థం చేసుకోవచ్చు.

• సర్వ లోకాయ దిశ మంగళం: కొన్ని గ్రంథాలలో దీనిని 'సర్వ లోకాధీశే' అని అంటారు. కానీ ఇక్కడ భక్తుడు (శ్యామశాస్త్రి) అమ్మవారిని తనను రక్షించమని కోరుకుంటున్నారు. ఇది అమ్మవారికి ఇచ్చే హారతి (బెనెడిక్షన్) కాదు, కాబట్టి 'లోకాధీశే' (లోకానికి అధిపతి) అనే కంటే, 'సర్వ లోకాయ దిశ మంగళం' అంటే "సర్వ లోకాలకు మంగళము ప్రసాదించు" అని అర్థం చెప్పుకోవడమే సబబుగా ఉంటుంది.

• శ్యామ కృష్ణ సోదరి: అమ్మవారు విష్ణుమూర్తికి సోదరిగా ఇక్కడ వర్ణించబడ్డారు. తనను తాను ఒక పసిబిడ్డగా భావిస్తూ శ్యామశాస్త్రి గారు అమ్మవారిని రక్షణ కోరుతున్నారు.