( అంబా) కామాక్షి అనుదినము

  

1.    

పల్లవి
కామాక్షి అనుదినము మరవకనే నీ
పాదములే దిక్కనుచు నమ్మితిని శ్రీ కంచి (కామాక్షి)

స్వర సాహిత్య 1
కుంద రదనా కువలయ నయనా
తల్లి రక్షించు (కామాక్షి)

స్వర సాహిత్య 2
కంబు గళ నీరద చికురా విధు
వదనా మాయమ్మా (కామాక్షి)

స్వర సాహిత్య 3
కుంభ కుచ మద మత్త గజ గమ
పద్మ భవ హరి శంభు నుత పదా
శంకరీ నీవు నా చింతల వేవేగ
దీర్చమ్మావిపుడు (కామాక్షి)

స్వర సాహిత్య 4
భక్త జన కల్ప లతికా
కరుణాలయా సదయా గిరి తనయా
కావవే శరణాగతుడు గదా
తామసము సేయక వరమొసగు (కామాక్షి)

స్వర సాహిత్య 5
పాతకములను దీర్చి నీ పద
భక్తి సంతతమీయవే
పావని గదా మొర వినవా
పరాకేలనమ్మా వినమ్మా (కామాక్షి)

స్వర సాహిత్య 6
దురిత హారిణి సదా నత ఫల
దాయకియని బిరుదు భువిలో
గలిగిన దొరయనుచు
వేదములు మొరలిడగను (కామాక్షి)

స్వర సాహిత్య 7
నీప వన నిలయా సుర సముదయా
కర విధృత కువలయా మద
దనుజ వారణ మృగేంద్రాశ్రిత
కలుష దమన ఘనా
అపరిమిత వైభవము గల నీ స్మరణ
మదిలో దలచిన జనాదులకు
బహు సంపదలనిచ్చేవిపుడు
మాకభయమియ్యవే (కామాక్షి)

స్వర సాహిత్య 8
శ్యామ కృష్ణ సహోదరీ శివ
శంకరీ పరమేశ్వరీ
హరి హరాదులకు నీ మహిమలు
గణింప తరమా సుతుడమ్మా
అభిమానము లేదా నాపై దేవీ
పరాకేలనే బ్రోవవే ఇపుడు శ్రీ భైరవీ (కామాక్షి)

ప్రతిపదార్థం - తాత్పర్యం

---

పల్లవి

శ్రీ కంచి కామాక్షి! ప్రతిరోజూ (అనుదినము), ఏమాత్రం మరువకుండా, నీ పవిత్ర పాదాలే నాకు దిక్కు అని నమ్ముకున్నాను.

• శ్రీ కంచి కామాక్షి: కంచీపురంలో వెలసిన ఓ కామాక్షీ దేవి!
• అనుదినము: ప్రతిరోజూ.
• మరవకనే: మర్చిపోకుండా.
• నీ పాదములే దిక్కనుచు: నీ పాదాలే నాకు శరణ్యం అని.
• నమ్మితిని: నమ్మకం ఉంచుకున్నాను.

---

స్వర సాహిత్య 1

మొల్ల మొగ్గల్లాంటి తెల్లని పళ్ళు కలదానా! కలువ పూల వంటి కన్నులు కలదానా! ఓ తల్లీ! నన్ను రక్షించు.

• కుంద రదనా: మొల్ల మొగ్గల్లాంటి దంతములు కలదానా.
• కువలయ నయనా: కలువ పూల వంటి కన్నులు కలదానా.
• తల్లి రక్షించు: అమ్మ! నన్ను కాపాడు.

---

స్వర సాహిత్య 2

శంఖం వంటి కంఠం కలదానా! మేఘంలాంటి నల్లని కురులు కలదానా! చంద్రబింబం వంటి ముఖం కలదానా! మా అమ్మవు నీవే.

• కంబు గళ: శంఖం వంటి మెడ కలదానా.
• నీరద చికురా: మేఘం వంటి (నల్లని) జుట్టు కలదానా.
• విధు వదనా: చంద్రుని వంటి ముఖం కలదానా.
• మాయమ్మా: మా తల్లి.

---

స్వర సాహిత్య 3

కుంభం వంటి వక్షస్థలం కలదానా! మదించిన ఏనుగు వంటి నడక కలదానా! బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులచే కొనియాడబడే పాదాలు కలదానా! ఓ శంకరీ! నా చింతలను (బాధలను) ఇప్పుడే, చాలా త్వరగా తీర్చు తల్లి.

• కుంభ కుచ: కుంభం వంటి స్తనములు కలదానా.
• మద మత్త గజ గమ: మదపుటేనుగు వంటి గంభీరమైన నడక కలదానా.
• పద్మ భవ, హరి, శంభానుత పద: బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులచే నమస్కరించబడే పాదాలు కలదానా.
• శంకరీ: మంగళకారిణి.
• నా చింతల వేవేగ దీర్చమ్మా ఇపుడు: నా బాధలను ఇప్పుడే చాలా వేగంగా తీర్చుము.

---

స్వర సాహిత్య 4

భక్తుల కోరికలు తీర్చే కల్పవృక్షం వంటి లతవు నీవు. కరుణకు నిలయమైనదానా! దయామయీ! పార్వతీ (గిరి తనయా)! నన్ను కాపాడు. నేను నిన్ను శరణు కోరి వచ్చినవాడిని కదా! ఆలస్యం చేయకుండా నాకు వరం ప్రసాదించు.

• భక్త జన కల్ప లతికా: భక్తుల కోరికలు తీర్చే కల్పవృక్షం వంటి తీగవు.
• కరుణాలయ, సదయా: దయకు నిలయమైనదానా, దయ కలదానా.
• గిరి తనయా: పర్వత రాజకుమారి (పార్వతి).
• కావవే శరణాగతుడు గదా: నేను నిన్ను శరణు వేడినవాడిని కదా, నన్ను రక్షించు.
• తామసము సేయక వరమొసగు: ఆలస్యం చేయకుండా వరం ఇవ్వు.

---

స్వర సాహిత్య 5

నా పాపాలను తొలగించి, నీ పాదాలపై ఎల్లప్పుడూ భక్తి ఉండేలా దీవించు. నీవు పవిత్రురాలివి కదా! నా మొర వినవా? అమ్మ! నాపై ఈ నిర్లక్ష్యం ఎందుకు? నా మాట వినమ్మా.

• పాతకములను దీర్చి: పాపాలను పోగొట్టి.
• నీ పద భక్తి సంతతమీయవే: నీ పాదాలపై నిరంతర భక్తిని ఇవ్వు.
• పావని గదా మొర వినవా: పవిత్రురాలివి కదా, నా మొర (ప్రార్థన) వినవా?
• పరాకేలనమ్మా వినమ్మా: నాపై పరాకు (నిర్లక్ష్యం) ఎందుకు తల్లి? వినుము.

---

స్వర సాహిత్య 6

పాపాలను హరించేదానా! నిన్ను సదా నమ్ముకున్న వారికి శుభ ఫలితాలను ఇచ్చేదానివి అని ఈ లోకంలో నీకు బిరుదు ఉంది. నీవే అందరికీ అధిపతివి (దేవతవు) అని వేదాలు కూడా ఘోషిస్తున్నాయి.

• దురిత హారిణి: పాపాలను హరించేదానా.
• సదా నత ఫల దాయకి: ఎల్లప్పుడూ నమస్కరించే వారికి ఫలితాలను ఇచ్చేదానా.
• బిరుదు భువిలో గలిగిన దొరయనుచు: ఈ లోకంలో అటువంటి ఖ్యాతి గల దేవతవు నీవు అని.
• వేదములు మొరలిడగను: వేదాలు చాటి చెబుతుండగా.

---

స్వర సాహిత్య 7

కదంబ వనవాసిని! దేవతల సమూహం వెంట ఉండగా, చేతిలో కలువ పూవు ధరించినదానా! మదించిన రాక్షసులనే ఏనుగులకు సింహం వంటిదానా! నిన్ను ఆశ్రయించిన వారి దోషాలను పోగొట్టే గొప్పదానా! అపారమైన వైభవం గల నిన్ను మనసులో తలచుకునే భక్తులకు నీవు ఎన్నో సంపదలను ఇస్తావు. ఇప్పుడు మాకు అభయం ఇవ్వు తల్లి.

• నీప వన నిలయా: కదంబ వనంలో నివసించేదానా.
• సుర సముదయా: దేవతల సమూహం కలదానా.
• కర విధృత కువలయా: చేతిలో కలువ పూవు ధరించినదానా.
• మద దనుజ వారణ మృగేంద్ర: మదించిన రాక్షసులనే ఏనుగులకు సింహం వంటిదానా.
• ఆశ్రిత కలుష దమన ఘనా: నిన్ను ఆశ్రయించిన వారి పాపాలను పోగొట్టే గొప్పదానా.
• అపరిమిత వైభవము గల నీ స్మరణ...: అపారమైన నీ వైభవాన్ని తలచుకునే వారికి సంపదలు ఇచ్చేదానా.
• మాకభయమియ్యవే: మాకు భయం లేకుండా దీవించు.

---

స్వర సాహిత్య 8

శ్యామకృష్ణుని (విష్ణువు) సోదరీ! శంకరీ! పరమేశ్వరీ! హరి హరాదులకు కూడా నీ మహిమలను లెక్కించడం సాధ్యమా? అమ్మ! నేను నీ బిడ్డను. నాపై నీకు అభిమానం లేదా? దేవీ! నాపై నిర్లక్ష్యం ఎందుకు? ఓ భైరవీ! నన్ను ఇప్పుడు రక్షించు.

• శ్యామ కృష్ణ సహోదరీ: విష్ణుమూర్తి సోదరీ.
• శివ శంకరీ పరమేశ్వరీ: శివుని భార్యవైన ఓ పరమేశ్వరి.
• హరి హరాదులకు నీ మహిమలు గణింప తరమా: విష్ణువుకు, శివుడికి కూడా నీ మహిమలను లెక్కించడం సాధ్యం కాదు.
• సుతుడమ్మా: నేను నీ కుమారుడిని.
• అభిమానము లేదా నాపై: నా మీద ప్రేమ లేదా?
• పరాకేలనే బ్రోవవే ఇపుడు శ్రీ భైరవీ: ఎందుకు ఈ అలక్ష్యం? ఓ భైరవీ! నన్ను ఇప్పుడు రక్షించు.

 నీప వన నిలయా

దీనికి అర్థం "కదంబ వనంలో నివసించేది" అని. అమ్మవారికి కదంబ వనమన్నా, కదంబ వృక్షాలన్నా అత్యంత ప్రీతి.

• లలితా సహస్రనామము: ఇందులో 60వ నామం 'కదంబ వన వాసిని' అని ఉంటుంది. అంటే కదంబ వృక్షాలు దట్టంగా ఉన్న అడవిలో నివసించే తల్లి అని అర్థం.
• సౌందర్య లహరి: శంకరాచార్యుల వారు రచించిన సౌందర్య లహరిలోని 8వ శ్లోకంలో 'నీప ఉపవనవతీ' అని ప్రస్తావించబడింది. ఇక్కడ 'నీప' అంటే కదంబ వృక్షం. ఆ కదంబ వనాల మధ్యలో దేవి కొలువై ఉంటుందని దీని సారాంశం.

---

 కర విధృత కువలయా

దీనికి అర్థం "చేతిలో కలువ పూవును ధరించినది" అని.

• లలితా సహస్రనామము: 11వ నామమైన 'పంచ తన్మాత్ర సాయకా' (పంచ తన్మాత్రలనే బాణములు కలది) లో దేవి ధరించే ఐదు పుష్ప బాణాల గురించి ప్రస్తావన ఉంది.
• ఆ ఐదు పుష్ప బాణాలలో ఒకటి 'నీలోత్పలం' (నల్ల కలువ లేదా కువలయము). దేవి తన చేతిలో ఈ పుష్పాలను ధరించి, భక్తుల ఇంద్రియాలను (జ్ఞానేంద్రియాలను) అదుపులో ఉంచి, వారికి జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తుందని దీని అంతరార్థం.