కామాక్షి లోక సాక్షిణీ

 గీతం 1

కామాక్షి లోక సాక్షిణీ

కామారి మనో-హారిణీ

కామాక్షి కంచి కామాక్షి

పాహి మాం పాహి మాం (బంగారు) పాహి

గీతం 2

పంకజ దళ లోచనే ఉమే

సంకట భయ మోచనే శివే

కుంజర సమ గమనే రమణే

మంజుల తమ నయనే హరిణి

గీతం 3

భండ దైత్య ఖండన పండితే

అండజ హరి గిరీశ మండితే

పుండరీక మృదు పద యుగళే

మండల స్థితే లలితే వరదే

గీతం 4

కామ కోటి పీఠ వాసినీ

కామితార్థ శుభ ఫల దాయికే

సామ గాన శ్రుతి సమ్మోదిని

శ్యామ కృష్ణ పాలిత జనని

తాత్పర్యం

గీతం 1 ఓ కామాక్షీ! లోక సాక్షిణి! మన్మథుడి శత్రువైన ఆ శివుని (కామారి) మనసును దోచుకునే దానా! కంచీపురంలో వెలసిన ఓ కామాక్షీ! నన్ను రక్షించు, రక్షించు. ఓ బంగారు కామాక్షీ! నన్ను కాపాడుము.

గీతం 2 తామర రేకుల వంటి కన్నులు కలిగిన ఓ ఉమా! కష్టాలను, భయాలను దూరం చేసే ఓ శివా (మంగళకారిణి)! ఏనుగు నడక వంటి గంభీరమైన నడక కలిగిన ఓ సుందరీ! లేడి కన్నుల వలె అత్యంత అందమైన నేత్రములు కలదానా!

గీతం 3 భండాసురుడనే రాక్షసుడిని సంహరించడంలో నేర్పరివైన దానా! బ్రహ్మ (అండజ), విష్ణు (హరి), శివులచే (గిరీశ) అలంకరింపబడిన (లేదా స్తుతించబడిన) దానా! తెల్ల తామర వంటి మృదువైన పాద ద్వయము కలదానా! శ్రీచక్ర మండలంలో నివసించే లలితా దేవి! కోరిన వరాలిచ్చే తల్లి!

గీతం 4 కామకోటి పీఠంలో నివసించే దానా! భక్తులు కోరుకున్న కోర్కెలకు శుభప్రదమైన ఫలితాలను ఇచ్చే తల్లి! సామవేద గానంలోని స్వరాలకు మురిసిపోయే దానా! శ్యామకృష్ణ (వాగ్గేయకారుని ముద్ర)ను రక్షించే జననీ!

---

విశేషాలు 

ఈ కీర్తనలోని పదప్రయోగాలకు సంబంధించిన లోతైన అర్థాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

• అండజ: బ్రహ్మదేవుని 'అండజ' అని పిలిచారు. హిరణ్య గర్భం (బ్రహ్మాండం) నుండి జన్మించిన వాడు కాబట్టి ఆయనకు ఈ పేరు వచ్చింది.

• మండల స్థితే: దీనికి సాధారణంగా 'వృత్తంలో ఉండేది' అని అర్థం. కానీ శ్రీవిద్య ఉపాసన ప్రకారం, శ్రీచక్రంలోని తొమ్మిది ఆవరణలను (చక్రాలను) 'మండలాలు' అంటారు. లలితా సహస్రనామంలోని 'బిందు మండల వాసిని' అనే నామాన్ని ఇది స్మరింపజేస్తుంది.

• హరిణి: ఈ పదాన్ని రెండు విధాలుగా చూడవచ్చు:

  1. లేడి: 'మంజుల తమ నయనే హరిణి' అంటే లేడి కన్నుల వంటి అందమైన కన్నులు కలది అని అర్థం.

  2. హరి స్వరూపిణి: అమ్మవారిని 'నారాయణి' అని పిలిచినట్లే, విష్ణు (హరి) స్వరూపిణి అనే అర్థంలో శ్యామశాస్త్రి గారు 'హరిణి' అని సంబోధించి ఉండవచ్చు.

• మండితే: దీనికి 'అలంకరింపబడిన' అని నిఘంటువు అర్థం. బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు అమ్మవారిని కొలుస్తారు కాబట్టి, వారే ఆమెకు అలంకారప్రాయులని భావం. కొంతమంది దీనిని 'స్తుతించబడిన' అని కూడా అనువదిస్తారు.

• కామకోటి పీఠం: కంచిలోని ప్రసిద్ధ శక్తి పీఠం. లలితా సహస్రనామంలోని 'కామకోటికా' అనే నామం దీనిని సూచిస్తుంది. కొన్ని పాఠాంతరాలలో 'సువాసిని' అని కూడా ఉంది, ఇది లలితా సహస్రనామంలోని 970వ నామం.