శ్యామశాస్త్రి గారి త్రిలోక మాతా నన్ను కీర్తన కు తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు. 21 02 2026
త్రిలోక మాతా నన్ను బ్రోవు - రాగం: పరజు
పల్లవి
త్రిలోక మాతా నన్ను బ్రోవు కరుణను
దిన-దిన మికను బ్రోవుము అంబా
తాత్పర్యం:
మూడు లోకములకు (స్వర్గ, మర్త్య, పాతాళ లోకాలు) తల్లివైన ఓ అమ్మా! దయతో నన్ను రక్షించు. ఓ మాతా! ఇకపై ప్రతిరోజూ (దినదినము) నన్ను కాపాడుతూ ఉండమని నిన్ను వేడుకుంటున్నాను.
అనుపల్లవి
విలోకింపుము సదయ నన్ను చల్లని
వీక్షించి క్షణమున కామాక్షి ( త్రిలోక )
తాత్పర్యం:
దయగల ఓ కామాక్షీ! కనీసం ఒక్క క్షణమైనా నీ చల్లని చూపులతో నన్ను చూడు. నీ కరుణా వీక్షణమును నాపై ప్రసరింపజేసి, నన్ను రక్షించు.
విశేషాలు
త్రిలోక మాత: అమ్మవారు ముల్లోకాలకు (త్రి-లోక) అధిదేవత అని, ఆమె రక్షణ సర్వవ్యాప్తమని ఇక్కడ పేర్కొనబడింది.
క్షణం యొక్క ప్రాముఖ్యత: అనుపల్లవిలో "క్షణమున" అనే పదాన్ని కనీసం ఒక్క క్షణమైనా" అని అర్థం వచ్చేలా 'క్షణమైన' అని ఉండాలని కొందరి అభిప్రాయం. అమ్మవారి ఒక్క క్షణపు చల్లని చూపు భక్తుని కష్టాలను తొలగించడానికి సరిపోతుందని దీని అంతరార్థం.
పాఠాంతరాలు : * కొన్ని చోట్ల "సదయ నన్ను చల్లని" అని, మరికొన్ని చోట్ల "సదయ నను చల్లని" అని వాడటం జరిగింది.
- "దినదినము ఇకను" అనే పదాన్ని కలిపి "దినదినమికను" అని పాడుతుంటారు.
చరణం 1 - తాత్పర్యం
నిన్ను నమ్మి-ఉండగా శ్రమ-పడ వలెనా
నేనెందు గాన దిక్కు నిన్ను వినా
ఘనముగా కోరికల కోరి కోరి యేమి
గానక ఖిన్నుడనైతి ధన్యు జేసి (త్రి-లోక)
తాత్పర్యం:
అమ్మా! నిన్నే నమ్ముకొని ఉన్న నాకు ఈ కష్టాలు (శ్రమ) కలగడం అవసరమా? నిన్ను తప్ప వేరే ఎక్కడా (ఎందు) నాకు దిక్కు లేదని నాకు తెలుసు. ఎంతో గొప్పగా ఎన్నో కోరికలు కోరి కోరి, చివరకు ఏమీ ఫలితం కానరాక నేను మనస్తాపానికి (ఖిన్నుడను) గురయ్యాను. నన్ను ధన్యుడిని చేసి నీ కరుణతో కాపాడు.
విశేషాలు :
శరణాగతి: "నిన్ను వినా వేరే దిక్కు లేదు" అని చెప్పడం ద్వారా శ్యామశాస్త్రి గారు తన పరిపూర్ణమైన భక్తిని, శరణాగతిని ఇక్కడ చాటుకున్నారు.
పాఠాంతరాలు :
నన్ను నమ్మియుండగా: కొన్ని చోట్ల "నిన్ను" బదులు "నిను" అని వాడుతుంటారు.
నేనెందు గాన: కొందరు "నేనెంది గాన" అని వాడుతుంటారు, కానీ అది సరైన ప్రయోగం కాదు.
ఖిన్నుడనైతి: దీనిని "ఖిన్నడనైతి" లేదా "ఖిన్నుడైతి" అని కూడా అంటుంటారు, కానీ "ఖిన్నడనైతి" అనేది వ్యాకరణ పరంగా సరైనది కాదు.
చరణం 2 - తాత్పర్యం
జపము లెరుగను తపములెరుగను
చపల చిత్తుడను సతతము కృపకు
పాత్రుడను వేడెదను నిను
కీర్తించి ఎట్లైనా నీ బిడ్డయ ని (త్రి-లోక)
తాత్పర్యం:
అమ్మా! నాకు మంత్ర జపాలు (జపములు) తెలియవు, కఠినమైన తపస్సులు (తపములు) అంతకన్నా తెలియవు. నేను ఎప్పుడూ చంచలమైన మనసు కలవాడిని (చపల చిత్తుడను). అయినప్పటికీ, నిన్ను నిరంతరం కీర్తిస్తూ, నీ కృపకు నేను ఎల్లప్పుడూ పాత్రుడనని (అర్హుడనని) నిన్ను వేడుకుంటున్నాను. అమ్మా! ఎలాగైనా సరే, నన్ను నీ బిడ్డగా (నీ బిడ్డయని) భావించి నన్ను రక్షించు.
విశేషాలు
సరళ భక్తి: పాండిత్యం, జపతపాలు లేకపోయినా కేవలం "బిడ్డను" అనే భావనతో అమ్మవారిని ప్రసన్నం చేసుకోవచ్చనే భక్తి మార్గాన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
పాఠాంతరాలు (
చపల చిత్తుడను: కొన్ని పాఠాంతరాల్లో దీనిని "చాపల్య చిత్తుడని" అని, "సతతము" అనే పదాన్ని "సంతతము" అని వాడుతుంటారు.
కృపకు పాత్రుడనని: "కృపకు పాత్రుడనుచు వేద్యుడని నను వీక్షించి కిట్లాయే నీ బిడ్డయని" అనే పాఠాంతరం అర్థరహితం .
కళాకారుడి ముద్ర: శ్యామశాస్త్రి గారు తనను తాను అమ్మవారి బిడ్డగా చెప్పుకుంటూ, తన అసమర్థతను ఒప్పుకుంటూనే ఆమె రక్షణను కోరడం ఈ చరణం లోని గొప్పదనం.
చరణం 3 - తాత్పర్యం
మరువక నిను నే మది తలచగను
మన్నించి వెరవకుమన రాదా
శరణనే సుజనుల పాలి కల్ప వల్లీ
శంకరీ శ్యామ కృష్ణ సోదరీ (త్రి-లోక)
తాత్పర్యం:
అమ్మా! నేను ఏమరపాటు లేకుండా (మరువక), నిన్నే నా మనస్సులో (మది) ఎల్లప్పుడూ ధ్యానిస్తున్నాను. నన్ను కరుణతో క్షమించి (మన్నించి), "భయపడకు" (వెరవకుము) అని ఒక్క మాట అనలేవా? నిన్ను శరణు వేడిన (శరణనే) సత్పురుషులకు (సుజనుల) కోరిన కోర్కెలు తీర్చే కల్పవల్లి వంటిదానివి. ఓ శంకరీ! శ్యామకృష్ణుడైన విష్ణుమూర్తికి సోదరీ! దయతో నన్ను రక్షించు.
విశేషాలు :
కల్ప వల్లి: భక్తుల కోర్కెలను తీర్చే దివ్యమైన తీగ (Creeper of Kalpavriksha) అని అర్థం. శరణు కోరిన వారికి అమ్మవారు అంతటి ఆశ్రయాన్ని ఇస్తుందని భావం.
శ్యామ కృష్ణ సోదరి: శ్యామశాస్త్రి గారి ముద్ర 'శ్యామకృష్ణ'. ఇక్కడ విష్ణుమూర్తికి సోదరిగా అమ్మవారిని సంబోధించడం ద్వారా వైష్ణవ-శాక్త సమన్వయాన్ని చూడవచ్చు.
పాఠాంతరాలు :
శరణనే: కొందరు "శరణమే" అని వాడుతుంటారు, కానీ ఈ సందర్భంలో "శరణనే" (శరణు అనే) అనే పదమే సరైనదని వ్యాఖ్యాత పేర్కొన్నారు.
వెరవకుమన: "వెరవకుము" అంటే భయపడకు అని అర్థం. "వెరవకుమన రాదా" అంటే "భయపడకు అని చెప్పలేవా" అని అర్థం.
ఈ రోజుతో అమ్మ దయతో లభించినంతవరకు శ్యామశాస్త్రి గారి కీర్తనల వ్యాఖ్య సేవ సమాప్తం- మంగళం మహత్ ఓం తత్ సత్
