శంకరి శంకురు

 శ్యామశాస్త్రి గారు రచించిన శంకరి శంకురు   కీర్తనకు సంబంధించిన తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు 15 02 .2026

కీర్తన: శంకరి శంకురు

రాగం: సావేరి

---

పల్లవి

శంకరి శంకురు చంద్ర ముఖి అఖిలాండేశ్వరి

శాంభవి సరసిజ భవ వందితే గౌరి అంబ

తాత్పర్యం:

ఓ శంకరీ! మాకు శుభమును (శం) కలుగజేయుము (కురు). చంద్రబింబము వంటి ముఖము కలదానా! అఖిలాండేశ్వరీ (సమస్త బ్రహ్మాండములకు అధిదేవత)! శాంభవీ (శంభుని సతి)! పద్మమునందు నివసించే (సరసిజ భవ) బ్రహ్మదేవునిచే నమస్కరించబడేదానా! ఓ గౌరీ! ఓ అమ్మా!

---

అనుపల్లవి

సంకట హారిణి రిపు విదారిణి కల్యాణి

సదా నత ఫల దాయికే హర నాయికే జగజ్జనని

తాత్పర్యం:

కష్టాలను (సంకట) తొలగించేదానా! శత్రువులను (రిపు) సంహరించేదానా! మంగళప్రదమైన కల్యాణీ! ఎల్లప్పుడూ నిన్ను ప్రార్థించే వారికి (సదా నత) ఫలితాలను (ఫల) ప్రసాదించే దానా! పరమశివుని (హర) పట్టమహిషీ! ఈ జగత్తుకే తల్లివైన జగజ్జననీ! ఓ శంకరీ! మాకు శుభమును చేకూర్చుము.

---

చరణం 1

జంబు పతి విలాసిని జగదవనోల్లాసిని

కంబు కంధరే భవాని కపాల ధారిణి శూలిని

తాత్పర్యం:

తిరువనైక్కావల్ క్షేత్రములోని 'జంబు పతి' (శివుడు) తో విహరించేదానా! ఈ జగత్తును రక్షించడంలో (అవన) ఆనందమును పొందేదానా! శంఖము వంటి కంఠము కలదానా! ఓ భవానీ! కపాలమును ధరించినదానా! శూలమును చేతబూనిన శూలినీ! ఓ శంకరీ! మాకు మేలు చేయుము.

---

చరణం 2

అంగజ రిపు తోషిణి అఖిల భువన పోషిణి

మంగళ ప్రదే మృడాని మరాళ సన్నిభ గమని

తాత్పర్యం:

మన్మథుని (అంగజ) శత్రువైన శివునికి సంతోషాన్ని కలిగించేదానా! సమస్త లోకాలను (అఖిల భువన) పోషించే తల్లి! శుభాలను చేకూర్చే మంగళప్రదాయినీ! శివుని (మృడ) భార్యవైన మృడానీ! హంస (మరాళ) వంటి నడక కలదానా! ఓ శంకరీ! మాకు శుభమును ఇవ్వుము.

---

చరణం 3

శ్యామ కృష్ణ సోదరి శ్యామలే శాతోదరి

సామ గాన లోలే బాలే సదార్తి భంజన-శీలే

తాత్పర్యం:

శ్యామ కృష్ణుడు (విష్ణువు) కి సోదరివైన శ్యామలా దేవీ! సన్నని నడుము కలదానా (శాతోదరి)! సామవేద గానమును ఇష్టపడేదానా! ఓ బాలా! ఎల్లప్పుడూ భక్తుల కష్టాలను (ఆర్తి) తొలగించే (భంజన) స్వభావము కలదానా! ఓ శంకరీ! మాకు శుభమును కలుగజేయుము.

---

విశేషాలు 

• అఖిలాండేశ్వరి: తిరువనైక్కావల్ (జంబుకేశ్వరం) క్షేత్రంలో వెలసిన దేవి పేరు. ఈమె జంబుకేశ్వరుని (జంబుపతి) అర్ధాంగి.

• కపాల ధారిణి: పురాణ గాథల ప్రకారం, అఖిలాండేశ్వరి పూర్వం ఉగ్ర దేవతగా ఉండేవారు. ఆదిశంకరాచార్యులు ఆమె చెవులకు శ్రీచక్ర తాటంకాలను అలంకరించి ఆమెను శాంతింపజేశారు.

• మృడాని: 'మృడ' (శివుడు) యొక్క భార్య. లలితా సహస్రనామాల్లో కూడా (564వ నామం) 'మృడానీ' అని ప్రస్తావించబడింది.

• మరాళ సన్నిభ గమని: హంస వంటి నడక కలది అని అర్థం. లలితా సహస్రనామాల్లో 'మరాళీ మందగమనా' (47వ నామం) అని, సౌందర్య లహరిలోనూ ఈ వర్ణన కనిపిస్తుంది.

• శాతోదరి: సన్నని నడుము కలది. దీనికి మరో అర్థం 'శతోదరుడు' (వందల కొద్దీ గుహలు కలిగినవాడు) అయిన హిమవంతుని పుత్రిక అని కూడా.

• బాలే: త్రిపుర సుందరిని 'బాలా' అని పిలుస్తారు (లలితా సహస్రనామం - 965). తొమ్మిదేళ్ల బాలికను కూడా బాలా అంటారు.

• శ్యామ కృష్ణ సోదరి: ఇది శ్యామశాస్త్రి గారి ముద్ర (Signature). ఆయన తన కీర్తనల్లో తనను తాను దేవి సోదరుడిగా, భక్తుడిగా పేర్కొంటారు.

---