హిమాద్రి సుతే పాహి మాం

 పల్లవి

హిమాద్రి సుతే పాహి మాం వరదే పర దేవతే

అనుపల్లవి
సుమేరు మధ్య వాసిని శ్రీ కామాక్షి (హిమాద్రి)

చరణం 1
హేమ గాత్రి పంకజ నేత్రి మతంగాత్మజే
సరోజ భవ హరీశ సుర మునీంద్ర నుతే (హిమాద్రి)

చరణం 2
అంబుజారి నిభ వదనే మౌక్తిక మణి
హార శోభమాన గళే భక్త కల్ప లతే (హిమాద్రి)

చరణం 3
శ్యామ కృష్ణ సోదరి గౌరి పరమేశ్వరి
గిరిజే నీల వేణి కీర వాణి శ్రీ లలితే (హిమాద్రి)

శ్యామశాస్త్రి కీర్తన - హిమాద్రి సుతే పాహి మాం (రాగం: ఆనందభైరవి)

ఈ కీర్తనలో శ్యామశాస్త్రి హిమాలయ కుమార్తె అయిన కామాక్షిని (తంజావూరు బంగారు కామాక్షి) వరదాపరదేవతగా పిలిచి, నన్ను రక్షించమని ప్రార్థిస్తాడు. ఆమె సౌందర్యం, మహిమలు అద్భుతంగా వర్ణించబడ్డాయి. తాత్పర్యం ఇలా:

పల్లవి

హిమాలయ కుమార్తె! నన్ను రక్షించు వరదే పరదేవతే!

అనుపల్లవి

సుమేరు మధ్యంలో నివసించే శ్రీ కామాక్షీ! (హిమాలయ కుమార్తె! నన్ను రక్షించు వరదే పరదేవతే!)

చరణం 1

సువర్ణకాంతి గలదానా! తామరాక్షీ! మతంగముని మనస్సులో పుట్టినదానా! తామరాసనుడు (బ్రహ్మ), హరి (విష్ణువు), ఈశ్వరుడు (శివుడు), దేవతలు, మహర్షులు స్తుతించేవాడా! (హిమాలయ కుమార్తె! నన్ను రక్షించు వరదే పరదేవతే!)

చరణం 2

తామరలకు శత్రువైన చంద్రునిలా ముఖం గలదానా! ముత్యాలు, వజ్రాల హారాలతో శోభించే కంఠం గలదానా! భక్తులకు కల్పలతవైనవాడా! (హిమాలయ కుమార్తె! నన్ను రక్షించు వరదే పరదేవతే!)

చరణం 3

శ్యామకృష్ణుని సోదరీ! గౌరీ! పరమేశ్వరీ! పర్వతరాజ కుమార్తె! నీలవేణీ! కీరవాణీ! శ్రీ లలితే! (హిమాలయ కుమార్తె! నన్ను రక్షించు వరదే పరదేవతే!)

కీర్తనలోని విశేషాలు

• శ్యామశాస్త్రి గాఢ భక్తితో అమ్మవారిని హిమాలయ కుమార్తెగా, వరదాపరదేవతగా పిలిచి రక్షణ కోరుతాడు.
• అమ్మవారిని సుమేరుమధ్యవాసిని, సువర్ణకాంతి, తామరాక్షి, మతంగకన్య, చంద్రబింబానన, ముత్యవజ్రహారధారిణి, భక్తకల్పలత, శ్యామకృష్ణ సోదరి, నీలవేణి, కీరవాణి, శ్రీ లలిత అని అనేక రూపాల్లో సంబోధిస్తాడు.
• బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు, దేవతలు, మహర్షులు స్తుతించడం ఆమె అసమాన మహిమను ఎత్తిచూపుతుంది.
• సౌందర్య వర్ణనలు (సువర్ణకాంతి, చంద్రముఖం, ముత్యవజ్ర హారాలు, నీలవేణి) అద్భుతం.
• ఆనందభైరవి రాగంలోని ఈ కీర్తన శ్యామశాస్త్రి భక్తి గాంభీర్యానికి, సౌందర్య వర్ణనకు అద్దం పడుతుంది.

గమనికలు మరియు మార్పులు

• “గిరిజే” – “గిరిజా” లేదా “గిరి జాల” అని ఉన్నా, “గిరిజే” లేదా “గిరిజా” (పర్వతకన్య) సరైనవి. “గిరి జాల” అర్థం లేదు.

సూచనలు

• “సుమేరు మధ్య వాసిని” – లలితా సహస్రనామం (55)లో “సుమేరు మధ్య శృంగస్థా” అని ఉంది.
• “హేమ గాత్రి” – సువర్ణకాంతి. తంజావూరు బంగారు కామాక్షిని సూచిస్తుంది.
• “మతంగాత్మజే” – మతంగముని మనస్సులో పుట్టినవాడు. కాళిదాసు శ్యామళా దండకంలో “మాతంగ తనయే” అని ఉంది.
• “మునీంద్ర నుతే” – మహర్షులు స్తుతించినవాడు. అగస్త్యుడు లేదా దుర్వాసుడిని సూచిస్తుంది. హయగ్రీవుడు అగస్త్యుడికి లలితా సహస్రనామం బోధించాడు.

వ్యాఖ్యలు

• “సుర మునీంద్ర నుతే” – “ఇంద్ర”ను “సురేంద్ర” (దేవేంద్రుడు) లేదా “మునీంద్ర” (మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడు)గా జతచేయవచ్చు.
• “మౌక్తిక మణి హార” – ముత్యాల హారం లేదా ముత్యాలు-వజ్రాల హారాలు. రెండవ అర్థం తీసుకున్నారు.