హిమాచల తనయ బ్రోచుటకిది

 పల్లవి

హిమాచల తనయ బ్రోచుటకిది
మంచి సమయము రావే అంబ

అనుపల్లవి
కుమార జనని సమానమెవరిలను
మానవతి శ్రీ బృహన్నాయకీ (హిమాచల)

చరణం 1
సరోజ ముఖి బిరాన నీవు
వరాలొసగుమని నేను వేడితి
పురారి హరి సురేంద్ర నుత పురాణి
పరాముఖమేలనే తల్లి (హిమాచల)

చరణం 2
ఉమా హంస గమనా తామసమా
బ్రోవ దిక్కెవరు నిక్కముగను
మాకిపుడభిమానము చూప
భారమా వినుమా దయతోను (హిమాచల)

చరణం 3
సదా నత వర దాయకీ నిజ
దాసుడను శ్యామ కృష్ణ సోదరి
గదా మొర వినవా దురిత
విదారిణీ శ్రీ బృహన్నాయకీ (హిమాచల)

శ్యామశాస్త్రి కీర్తన - హిమాచల తనయ (రాగం: ధన్యాసి)

ఈ కీర్తనలో శ్యామశాస్త్రి తంజావూరు బృహన్నాయకిని హిమాలయ కుమార్తెగా పిలిచి, ఇదే మంచి సమయమని, త్వరగా వచ్చి రక్షించి వరాలివ్వమని ఆర్తితో వేడుకుంటాడు. తాత్పర్యం ఇలా:

పల్లవి

హిమాలయ కుమార్తె! నన్ను రక్షించడానికి ఇదే మంచి సమయం. రా అమ్మా!

అనుపల్లవి

కుమారుని (సుబ్రహ్మణ్యుడు) తల్లీ! ఈ లోకంలో నీకు సమానమెవరు? మాన్యురాలా శ్రీ బృహన్నాయకీ! (హిమాలయ కుమార్తె! నన్ను రక్షించడానికి ఇదే మంచి సమయం. రా అమ్మా!)

చరణం 1

తామరముఖీ! త్వరగా నీవు వరాలివ్వమని నేను వేడుకున్నాను. త్రిపురారి (శివుడు), హరి (విష్ణువు), సురేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) స్తుతించే పురాతనురాలా! పరాముఖం ఎందుకు తల్లీ? (హిమాలయ కుమార్తె! నన్ను రక్షించడానికి ఇదే మంచి సమయం. రా అమ్మా!)

చరణం 2

ఉమా! హంసనడక గలదానా! ఆలస్యం ఎందుకు? నన్ను రక్షించే దిక్కు ఎవరు నిజంగా? ఇప్పుడు మాపై అభిమానం చూపడం భారమా? దయతో విను! (హిమాలయ కుమార్తె! నన్ను రక్షించడానికి ఇదే మంచి సమయం. రా అమ్మా!)

చరణం 3

ఎల్లప్పుడూ భక్తులకు వరాలిచ్చేవాడా! నీ నిజమైన దాసుడను నేను. శ్యామకృష్ణుని సోదరీ కదా! నా మొర వినవా దురితాలను చీల్చేవాడా శ్రీ బృహన్నాయకీ! (హిమాలయ కుమార్తె! నన్ను రక్షించడానికి ఇదే మంచి సమయం. రా అమ్మా!)

కీర్తనలోని విశేషాలు

• శ్యామశాస్త్రి ఆర్తి గాఢంగా కనిపించే కీర్తన. “ఇది మంచి సమయము రావే” అని పదే పదే చెప్పడం భక్తుడి ఆర్జెంట్ వేడుకోలును తెలియజేస్తుంది.
• అమ్మవారిని హిమాచల తనయ, కుమారజనని, బృహన్నాయకీ, తామరముఖి, హంసగమనా, శ్యామకృష్ణ సోదరి అని వివిధ రూపాల్లో సంబోధిస్తాడు.
• శివుడు, విష్ణువు, ఇంద్రుడు స్తుతించడం ఆమె అసమాన మహిమను చూపిస్తుంది.
• పరాముఖం ఎందుకు, ఆలస్యం ఎందుకు, భారమా అనే ప్రశ్నలు బాలభావంతో మందలింపును తెలియజేస్తాయి.
• ధన్యాసి రాగంలోని ఈ కీర్తన శ్యామశాస్త్రి భక్తి ఆర్తికి అద్దం పడుతుంది.

గమనికలు మరియు మార్పులు

• “అంబ” – “అంబా” అని కూడా.
• “హంస గమనా” – “హంస గమా” అని ఉన్నా, “గమనా” సరైనది.
• “నిక్కముగను మాకిపుడభిమానము చూప భారమా వినుమా” – “నిక్కముగ సుమా ఇపుడభిమానము భారమా చలమా వినుమా” అని ఉన్నా, మొదటిది సరైనది.
• “వర దాయకీ నిజ దాసుడను” – “వరదా యోగిని నిజ దాసుడను” అని ఉన్నా సందేహం.
• “శ్యామ కృష్ణ సోదరి గదా” – “శ్యామ కృష్ణ సోదరీ గదా” అని ఉన్నా, “సోదరి” సరైనది కానీ “గదా”తో సందర్భానికి సరిపోదు.
• “వినవా” – “వినదా” అని కూడా.

వ్యాఖ్యలు

• “పురారి నుత” – శివుడు స్తుతించినవాడు. ఇక్కడ లలితా మహాత్రిపురసుందరి రూపం (త్రిమూర్తులకు అతీతమైనది) ఉద్దేశం.
• “పరాముఖ” – సరైన తెలుగు “పరాబ్ముఖ” లేదా “పరాంగ్ముఖ”. “పరాముఖము” తమిళ రూపం సంస్కృత “పరాంగ్ముఖ” నుంచి వచ్చింది.