ఏమని మిగుల వర్ణింతు

 పల్లవి

ఏమని మిగుల వర్ణింతు ఈ మహిని నే నీ మహిమలు

అనుపల్లవి
సామజ గమనా ధర్మ సంవర్ధని (అంబా) సురులకు
నీ మాయ తెలియ లేరు శాంభవీ నీ మహాత్మ్యము-అతిశయము (ఏమని)

చరణం 1
నీరజ లోచనా లోకములో నిను హృదయములో
నిలుపిన లోకులు ధన్యులు-ఐరిగా నలుగురిలో
సారమతీ నను దయతో గాంచి కరుణించుము తల్లి నెర నమ్మితి
చాలా మహా లీల గలిగిన శక్తి సంతతము నీవే సంతోషవతి (ఏమని)

చరణం 2
ఓ జనని కరుణి భవ ప్రియా వినుము-అవని
ఓం అనిన జన్మ సాఫల్యము-ఆయే నీదు కథలను విని
ఓ మోహ-ఆవృతలై-ఉన్న జనులను తల్లి ఇపుడు బ్రోవుము
ఓ రాజ-అధి రాజ-ఇంద్ర మకుట పటలి మణి విరచిత పదా (ఏమని)

చరణం 3
కంజనద-అంతుని కామితా శుభ చరితా ప్రసన్న వదనా
ఘన కృపా సహితా శ్యామ కృష్ణ చింతా గిరి తనయా
పంచ నద కావేరీ తీరమున నివసించే ఉమా
పంచ-ఆపగ-ఈశ ముని నుతా హైమవతీ పరా శక్తీ (ఏమని)ఈ కీర్తనలో శ్యామశాస్త్రి అమ్మవారి (అఖిలాండేశ్వరి) మహిమలను ఎంత వర్ణించినా సరిపోదని వినయంతో చెప్పి, ఆమె కరుణకు ఆశ్రయించి రక్షణ కోరుతాడు. సులభమైన తెలుగులో తాత్పర్యం ఇలా:

పల్లవి

ఈ భూమిమీద నీ మహిమలను ఎంతగా వర్ణించినా సరిపోదు!

అనుపల్లవి

ఏనుగ నడక గలదానా! ధర్మాన్ని పెంచేవాడా అమ్మా! దేవతలకు కూడా నీ మాయ తెలియదు. శంభువు భార్యా! నీ మహత్త్వం నిజంగా అద్భుతం. (ఈ భూమిమీద నీ మహిమలను ఎంతగా వర్ణించినా సరిపోదు!)

చరణం 1

తామరాక్షీ! ఈ లోకంలో నిన్ను హృదయంలో నిలిపినవారు ధన్యులే అయ్యారు. సారమతీ! నన్ను దయతో చూసి అందరి ముందు కరుణించు తల్లీ! నిన్ను ఎంతో నమ్మాను. మహాలీలలు గల శక్తివి నీవే! ఎల్లప్పుడూ సంతోషం ఇచ్చేవాడవు. (ఈ భూమిమీద నీ మహిమలను ఎంతగా వర్ణించినా సరిపోదు!)

చరణం 2

ఓ జననీ! కరుణామయీ! శివప్రియే! విను ఈ భూమిమీదున్న నా మాట. “ఓం” అని ధ్యానిస్తేనే జన్మ సార్థకమవుతుంది. నీ కథలు విని మోహంలో మునిగిపోయిన జనులను ఇప్పుడు రక్షించు తల్లీ! చక్రవర్తులూ ఇంద్రుడూ తమ కిరీటాల్లోని రత్నాలతో నీ పాదాలను అలంకరించినవాడవు. (ఈ భూమిమీద నీ మహిమలను ఎంతగా వర్ణించినా సరిపోదు!)

చరణం 3

కామారిని జయించిన శివుని ప్రియురాలా! శుభకార్యాల చరిత గలదానా! ప్రసన్నవదనా! ఘనకృప గలదానా! శ్యామకృష్ణుడిని ఎల్లప్పుడూ ధ్యానించేవాడా! పర్వతరాజు కూతురా! ఐదు శాఖలు గల కావేరీ నది తీరంలో నివసించే ఉమా! పంచనదల ఈశ్వరుడు (తిరువైయారు భైరవుడు) స్తుతించిన హైమవతీ! పరాశక్తీ! (ఈ భూమిమీద నీ మహిమలను ఎంతగా వర్ణించినా సరిపోదు!)

కీర్తనలోని విశేషాలు

• శ్యామశాస్త్రి తన వినయాన్ని “ఏమని మిగుల వర్ణింతు” అని పదే పదే చెప్పడం హృదయస్పర్శి.
• అమ్మవారిని శంభువు భార్యగా, శ్యామకృష్ణుడిని ధ్యానించేవాడిగా, కావేరీ తీరవాసినిగా, పర్వతరాజ కుమారిగా వివిధ రూపాల్లో సంబోధిస్తాడు.
• దేవతలకు కూడా ఆమె మాయ తెలియదని, ఆమె పాదాలకు చక్రవర్తుల కిరీట రత్నాలు అలంకారమని గొప్పగా చెప్పడం ఆమె మహిమను ఎత్తిచూపుతుంది.
• “ఓం” కార జపమే జన్మ సాఫల్యం, ఆమె కథలు విన్నవారిని రక్షించమని వేడుకోవడం భక్తి గాఢతను తెలియజేస్తుంది.
• తోడి రాగంలోని ఈ కీర్తన శ్యామశాస్త్రి భక్తి భావానికి, వినయానికి అద్దం పడుతుంది.
• మార్పులు : 3. “సురులకు నీ మాయ తెలియ లేరు” – పుస్తకాల్లో ఇలాగే ఉంది. కానీ వ్యాకరణపరంగా తప్పు. సరైనది “సురులు నీ మాయ తెలియ లేరు” లేదా “సురులకు నీ మాయ తెలియ లేదు”. 4. “నెర నమ్మితి” – సరైనది “నిను నెర నమ్మితి” (నిన్ను ఎంతో నమ్మాను). 5. “సంతోషవతి” – సరైనది “సంతోషవతీ”. 7. “కంజనదంతుని కామితా” – పుస్తకాల్లో ఇలాగే ఉంది. కొన్నింట్లో అర్థం “కాముడిని జయించిన శివుని ప్రియురాలు” అని ఇచ్చారు. “కంజనద” అనే పదం “కామ” అని అర్థం రావాలి కానీ అలాంటి పదం లేదు. నా అభిప్రాయంలో “కం జనిత అంతుని” (కాముడిని సృష్టించినవాడిని జయించినవాడు) అని విభజిస్తే సరిపోతుంది. కానీ నిర్ధారణ లేకపోవడంతో పాఠం మార్చకుండా వదిలేశారు. 8. “పంచాపగఈశ” – పుస్తకాల్లో “పంచాపకేశ” అని ఉంది. సరైనది “పంచాపగేశ”.
• సూచనలు :
  1. “ధర్మ సంవర్ధని” – తిరువైయారులో అమ్మవారి పేరు.
  2. “పంచాపగేశ ముని” – తిరువైయారులో శివుడు “క్షేత్రపాల”గా పూజించబడతాడు. దీక్షితుల “పరమేశ్వర జగదీశ్వర” (చలనాట రాగం) కీర్తనలో “వీర క్షేత్రపాల వినుత చరణ” అని ఉంది. “భైరవ” మరియు “ముని” కూడా క్షేత్రపాలుడికే మరొక పేర్లు. అందుకే “పంచాపగేశ ముని”ని తిరువైయారు భైరవుడిగా అనువదించారు.
  3. “పరా శక్తీ” – “పరా” అంటే వాక్కుకు మూలం. లలితా సహస్రనామంలో అమ్మవారిని “పరా, పశ్యంతీ, మధ్యమా, వైఖరీ రూపా” అని నాలుగు వాక్కు స్థాయిలుగా చెప్పారు. కాంచి మహాస్వామి “సౌందర్యలహరి” ఉపన్యాసంలో దీని గురించి వివరించారు (లింక్: http://www.krishnamurthys.com/profvk/gohitvip/DPDS26-30.html).
• వ్యాఖ్యలు : 2. “అంబా” – పుస్తకాల్లో బ్రాకెట్లలో ఇచ్చారు, దాని ఉద్దేశ్యం తెలియదు. 6. “మకుట పటలి మణి విరచిత పదా” – బహుశా అమ్మవారి నూపురం (పాదకింకిణి) గురించి చెబుతుంది; చక్రవర్తుల, ఇంద్రుడి కిరీటాల్లోని రత్నాలు ఆ నూపురానికి ఆభరణాలుగా ఉన్నాయని.

ఈ గమనికలు కీర్తన పాఠం మరియు అర్థాలను మరింత ఖచ్చితంగా అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడతాయి. శ్యామశాస్త్రి రచనల్లో తిరువైయారు, అఖిలాండేశ్వరి సంబంధం బలంగా కనిపిస్తుంది.