కరుణ జూడవమ్మా వినమ్మా

 పల్లవి

కరుణ జూడవమ్మా వినమ్మా
ఆశ్రిత జన కల్ప వల్లీ మా తల్లీ

అనుపల్లవి
మరకతాంగి పంచ నదేశు రాణి
మధుర వాణి ధర్మ సంవర్ధని (కరుణ)

చరణం 1
నరాధములను మహా రాజులని పొగడి
దురాసచే తిరిగి వేసారి ఇలలో
విరాజ ముఖి నీవు దయతో కాపాడి
బిరాన వరమీయవే గిరి రాజ సుతా నీవు (కరుణ)

చరణం 2
ఉమా భువిని నీకు సమానమెవరు
భారమా రక్షించుటకు అభిమానము లేదని
కుమారుడు గదా నాకిపుడు అభయమీయవే
కుమార జనని నీవు మానవాతీత గదా (కరుణ)

చరణం 3
ఉదార గుణవతి గదా సామ గాన నుతా
సదా నుతి జేరి నీ పదాంబుజములను
దాసుని మొర వినవా సమయమిదే
సదా-శివుని రమణీ దీన జనాశ్రితే (కరుణ)

చరణం 4
ఉదారముగను అవతారమెత్తి జగమును
సుధా-కరుని వలె రంజింప జేయు నీ
పదాంబుజమును నమ్మి నిన్నే భజించి
సదా శ్యామ కృష్ణ జేసిన భాగ్యమే (కరుణ)

శ్యామశాస్త్రి కీర్తన - కరుణ జూడవమ్మా (రాగం: రీతిగౌళ)

ఈ కీర్తనలో శ్యామశాస్త్రి తిరువైయారు ధర్మసంవర్ధనిని తల్లిగా పిలిచి, తన జీవిత దుఃఖాలు, నిరాశలు చెప్పి, త్వరగా కరుణ చూపి రక్షించమని ఆర్తితో వేడుకుంటాడు. తాత్పర్యం ఇలా:

పల్లవి

కరుణ చూడవమ్మా! వినవమ్మా! ఆశ్రితులకు కల్పవల్లివైన మా తల్లీ!

అనుపల్లవి

మరకతకాంతి గలదానా! పంచనదేశ్వరుని రాణీ! మధురవాణీ! ధర్మసంవర్ధనీ! (కరుణ చూడవమ్మా! వినవమ్మా! ఆశ్రితులకు కల్పవల్లివైన మా తల్లీ!)

చరణం 1

నరాధములను మహారాజులని పొగడి దురాశతో తిరిగి అలసిపోయాను ఈ లోకంలో. విరాజముఖీ! నీవు దయతో కాపాడి త్వరగా వరమివ్వు గిరిరాజసుతా నీవు! (కరుణ చూడవమ్మా! వినవమ్మా! ఆశ్రితులకు కల్పవల్లివైన మా తల్లీ!)

చరణం 2

ఉమా! ఈ భూమిలో నీకు సమానమెవరు? నన్ను రక్షించడం భారమా? అభిమానం లేదని అనిపిస్తుందా? నీ కుమారుడను కదా! ఇప్పుడు అభయమివ్వు. కుమారజననీ! నీవు మానవాతీతురాలివి కదా! (కరుణ చూడవమ్మా! వినవమ్మా! ఆశ్రితులకు కల్పవల్లివైన మా తల్లీ!)

చరణం 3

ఉదారగుణవతీ కదా! సామగానంతో స్తుతించబడేవాడా! ఎల్లప్పుడూ నిన్ను స్తుతిస్తూ నీ పాదకమలాలను చేరిన ఈ దాసుని మొర వినవా! ఇదే సమయం. సదాశివుని రమణీ! దీనజనాశ్రితే! (కరుణ చూడవమ్మా! వినవమ్మా! ఆశ్రితులకు కల్పవల్లివైన మా తల్లీ!)

చరణం 4

ఉదారంగా అవతారమెత్తి జగత్తును చంద్రునిలా ఆనందపరచేవాడా నీ పాదకమలాలను నమ్మి నిన్నే భజిస్తూ ఎల్లప్పుడూ శ్యామకృష్ణుడు చేసిన భాగ్యమే! (కరుణ చూడవమ్మా! వినవమ్మా! ఆశ్రితులకు కల్పవల్లివైన మా తల్లీ!)

కీర్తనలోని విశేషాలు

• శ్యామశాస్త్రి జీవిత అనుభవం ప్రతిబింబించే కీర్తన. లోకంలో దురాశతో అలసిపోయి, అమ్మవారినే ఆశ్రయించడం హృదయస్పర్శి.
• అమ్మవారిని ధర్మసంవర్ధని, పంచనదేశురాణి, మరకతాంగి, మధురవాణి, గిరిరాజసుత, కుమారజనని, సదాశివరమణి, దీనజనాశ్రిత అని వివిధ నామాలతో సంబోధిస్తాడు.
• “నీ కుమారుడు గదా”, “భారమా”, “సమయమిదే” అనే ప్రశ్నలు బాలభావంతో మందలింపును తెలియజేస్తాయి.
• శ్యామకృష్ణుడు (శ్యామశాస్త్రి) చేసిన భాగ్యం నీ భజన అని చివరి చరణంలో స్వీయానుభవం వ్యక్తమవుతుంది.
• రీతిగౌళ రాగంలోని ఈ కీర్తన శ్యామశాస్త్రి భక్తి ఆర్తికి, జీవిత నిరాశకు అద్దం పడుతుంది.

గమనికలు మరియు మార్పులు

• “వినమ్మా ఆశ్రిత జన” – “వినమ్మా శ్రిత జన” లేదా “వినవమ్మా ఆశ్రిత జన” అని ఉన్నా అర్థంలో పెద్ద తేడా లేదు.
• “మా తల్లీ” – “మా తల్లీ మా తల్లీ” అని కూడా.
• “దురాసచే” – “దురాశచే” అని ఉన్నా “దురాసచే” సరైనది.
• “కుమారుడు గదా నాకిపుడు అభయమీయవే” – “కుమారుడు గదా నేను ఇపుడు అభయమీయవే” అని ఉన్నా, రెండవది సందేహం.
• “మానవాతీత గదా” – పుస్తకాల్లో ఇలాగే. “మానవతి గదా” అని అయితే “గౌరవనీయురాలివి కదా” అని అర్థం. ఇది సరైనది అని భావించి అనువదించారు.

వ్యాఖ్యలు

• చరణాల్లో కొన్ని వాక్యాలు అసంపూర్ణంగా ఉన్నా సందర్భానుసారంగా అర్థం పూర్తి చేశారు.