దేవీ మీన నేత్రీ

 పల్లవి

దేవీ మీన నేత్రీ బ్రోవ
రావే దయ చేయవే బ్రోవ రావమ్మా

అనుపల్లవి
సేవించే వారికెల్లను
చింతా మణియైయున్న రా (దేవీ)

చరణం 1
బాలా నీవే గతియని నిన్నే
చాలా నమ్మిన నాపై
పరాకేలా దయ చేయు నీకిది
మేలా దివ్యాంబా
కాలా దివి రాణీ సద్గుణ
శీలా కీర వాణీ దేవీ
నీల నీరద వేణీ త్రిలోక
జననీ దేవీ మహేశ్వరీ భవానీ (దేవీ)

చరణం 2
అంబా ముఖ నిర్జిత శత ధర
బింబా రక్షిత దేవ
దాతవమ్మా నత నిజ సుత గుహ
హేరంబాంబా శ్యామళాంబా
బింబాధరి గౌరీ
కాదంబ విహారీ అంబా
కంబు కంఠీ హిమ శైల వృక్ష
పాలికా దేవీ బాలాంబికా అంబా (దేవీ)

చరణం 3
వాణీ రమా వందిత
రుద్రాణీ నీ సాటెవరు
కల్యాణీ శ్యామ కృష్ణ నుతా
కీర వాణీ శర్వాణీ
వీణా వినోదినీ శ్రీ చక్ర
కోణ నివాసినీ
గీర్వాణ వందిత పదారవిందా
శివా దేవీ కాత్యాయనీ అంబా (దేవీ)

శ్యామశాస్త్రి కీర్తన - దేవీ మీన నేత్రీ (రాగం: శంకరాభరణం)

ఈ కీర్తనలో శ్యామశాస్త్రి మధురై మీనాక్షిని తల్లిగా పిలిచి, త్వరగా వచ్చి రక్షించమని, దయ చూపమని ఆర్తితో వేడుకుంటాడు. ఆమె సౌందర్యం, మహిమలు, భక్తులకు చింతామణిగా ఉండడం అద్భుతంగా వర్ణిస్తాడు.

పల్లవి

దేవీ మీనాక్షీ! రక్షించి రా! దయచేసి రక్షించి రామ్మా!

అనుపల్లవి

సేవించేవారందరికీ చింతామణివై ఉన్నావు కదా రా దేవీ! (దేవీ మీనాక్షీ! రక్షించి రా! దయచేసి రక్షించి రామ్మా!)

చరణం 1

బాలా! నీవే గతి అని నిన్ను ఎంతో నమ్మాను. నాపై ఎందుకు పరాముఖం? దయచేయడం నీకు మేలు కాదా దివ్యాంబా! కాలా! స్వర్గరాణీ! సద్గుణశీలా! కీరవాణీ దేవీ! నీలమేఘ సమానమైన వేణీ గలదానా! త్రిలోకజననీ! మహేశ్వరీ! భవానీ! (దేవీ మీనాక్షీ! రక్షించి రా! దయచేసి రక్షించి రామ్మా!)

చరణం 2

అమ్మా! నీ ముఖం చంద్రబింబాన్ని జయించింది. దేవతలను రక్షించేవాడా! భక్తులైన నీ కుమారులు (సుబ్రహ్మణ్యుడు, గణపతి) నమస్కరించే అమ్మా! శ్యామళాంబా! బింబాధరీ! గౌరీ! కాదంబవన విహారిణీ అమ్మా! కంబుగళ్ళవాడా! హిమాలయ వృక్షాలను పాలించేవాడా దేవీ బాలాంబికా అమ్మా! (దేవీ మీనాక్షీ! రక్షించి రా! దయచేసి రక్షించి రామ్మా!)

చరణం 3

వాణీ, రమా వందించే రుద్రాణీ! నీకు సాటి ఎవరు? కల్యాణీ! శ్యామకృష్ణుడు స్తుతించేవాడా! కీరవాణీ! శర్వాణీ! వీణా వినోదినీ! శ్రీచక్ర కోణాల్లో నివసించేవాడా! దేవతలు వందించే పాదారవిందాల గలదానా! శివా! దేవీ కాత్యాయనీ అమ్మా! (దేవీ మీనాక్షీ! రక్షించి రా! దయచేసి రక్షించి రామ్మా!)

కీర్తనలోని విశేషాలు

• మధురై మీనాక్షి మీద శ్యామశాస్త్రి గాఢ భక్తి ప్రతిబింబించే కీర్తన. “రావే”, “రామ్మా” అనే పిలుపులు ఆర్తిని తెలియజేస్తాయి.
• అమ్మవారిని మీననేత్రి, బాలా, దివ్యాంబా, కాలా, త్రిలోకజననీ, మహేశ్వరీ, భవానీ, శ్యామళాంబా, గౌరీ, కాదంబవిహారిణి, బాలాంబికా, కాత్యాయనీ వంటి అనేక నామాలతో సంబోధిస్తాడు.
• సౌందర్య వర్ణనలు (మీననేత్రి, చంద్రబింబానన, బింబాధరి, కంబుగళ్ళు, నీలమేఘవేణి) అద్భుతం.
• భక్తులకు చింతామణి, దేవతలను రక్షించేవాడు, వాణీ-రమలు వందించేవాడు, శ్రీచక్ర నివాసిని అని మహిమలు ఎత్తిచూపాడు.
• శంకరాభరణం రాగంలోని ఈ కీర్తన శ్యామశాస్త్రి భక్తి గాంభీర్యానికి, సౌందర్య వర్ణనకు అద్దం పడుతుంది.

గమనికలు మరియు మార్పులు

• “దయ చేయవే బ్రోవ రామ్మా” – “దయ చేయవే” మాత్రమే అని కూడా ఉంది.
• “చింతా మణియైయున్న రా” – “చింతా మణియైయున్నారా” అని ఉన్నా, “రా” అనే అంత్యాక్షరం అర్థాన్ని గందరగోళపరుస్తుంది. “చింతా మణియైయున్న” లేదా “చింతా మణియైయుండగా” అయితే సరిపోతుంది. “రా” అనేది “రమ్మా” అని అర్థం కానీ అది అసభ్యం కాబట్టి తప్పు అని అనిపిస్తుంది.
• “దయ చేయు” – “దయ చేయ” సందర్భానికి సరిపోదు.
• “దివ్యాంబా” – “ఇది వేళా” అని కూడా.
• “కాలా దివి రాణీ” – “కాలాదికి రాణీ” అని ఉంటే శివుడు మొదలైనవారికి రాణీ అని అర్థం.
• “సద్గుణ శీలా కీర వాణీ దేవీ నీల నీరద” – “సద్గుణ శీలా నీరద” అని కూడా.
• “శత ధర బింబా” – పుస్తకాల్లో చంద్రుడు అని అర్థం ఇచ్చారు కానీ సూచన లేదు. “శశి ధర” లేదా “శశధర” అయి ఉండవచ్చు.

సూచనలు

• “కాలా” – పార్వతి అని అర్థం ఇచ్చారు కానీ “కాల” అంటే నలుపు కూడా. లలితా సహస్రనామం (557)లో “కాలహంత్రీ” అని ఉంది, అందుకే కాలీ రూపం.
• “హిమ శైల వృక్ష పాలికా” – హిమాలయ వృక్షాలను పోషించేవాడు. దేవీమాహాత్మ్యం (అధ్యాయం 11)లో “శాకంభరీ” అని మూలికలు పోషించేవాడిగా చెప్పారు.
• “బాలాంబికా” – వైదీశ్వరన్ కోవిలలో అమ్మవారి పేరు.
• “శ్రీ చక్ర కోణ నివాసినీ” – లలితా సహస్రనామం (597)లో “త్రికోణాంతర దీపికా” అని ఉంది.
• “కాత్యాయనీ” – మధురై ఓడ్యాణ పీఠం అభిమాన దేవత. లలితా సహస్రనామం (556)లో “కాత్యాయనీ”.