మరి వేరే గతియెవరమ్మా

మరి వేరే గతియెవరమ్మా

పల్లవి

మరి వేరే గతియెవరమ్మా

మహిలో నన్ను బ్రోచుటకు

అనుపల్లవి

శరణాగత రక్షకి నీవేయని

సదా నమ్మితి నమ్మితిని మీనాక్షీ (మరి)

చరణం 1

మధురా పురి నిలయా వాణీ

రమా సేవిత పద కమలా

మధు కైటభ భంజనీ కాత్యాయనీ

మరాళ గమనా నిగమాంత వాసినీ (మరి)

చరణం 2

వరమిచ్చి శీఘ్రమే బ్రోవు

శివా అంబా ఇది నీకు బరువా

నెర దాతవు నీవు గదా శంకరీ

సరోజ భవాది సురేంద్ర పూజితే (మరి)

చరణం 3

శుక శ్యామలా ఘన శ్యామ కృష్ణుని

సోదరీ కౌమారీ

అకళంక కలా ధరీ బింబాధరీ

అపార కృపా నిధి నీవే రక్షింప (మరి)

స్వర సాహిత్య

పాద యుగము మదిలో దలచి కోరితి

వినుము మద గజ గమనా

పరుల నుతింపగనే వరమొసగు

సతతము నిను మది మరవకనే

మదన రిపు సతి నిను హృదయములో

గతియని దలచి స్తుతి సలిపితే

ముదముతో ఫలమొసగుటకు ధరలో

నతావన కుతూహల నీవేగా (మరి) 

 తాత్పర్యం

పల్లవి: అమ్మా! ఈ లోకంలో నన్ను రక్షించడానికి నీవు తప్ప వేరే దిక్కు (ఆధారం) ఎవరున్నారు?

అనుపల్లవి:   చేప కన్నులు గల ఓ మీనాక్షీ! శరణు కోరి వచ్చిన వారిని రక్షించే దానివి నీవేనని ఎల్లప్పుడూ నిన్నే నమ్ముకున్నాను.

చరణం 1: మధురాపురిలో వెలసిన తల్లి! వాణి (సరస్వతి), రమ (లక్ష్మి) లచే పూజించబడే పాద పద్మాలు కలిగిన దానా! మధు, కైటభులనే రాక్షసులను సంహరించిన కాత్యాయనీ! హంస వంటి నడక కలిగిన దానా! వేదాంతాలలో (ఉపనిషత్తులలో) నివసించే మాతా! నన్ను రక్షించు.

చరణం 2: ఓ శివా! అమ్మా! నాకు వెంటనే వరమిచ్చి కాపాడు. నన్ను రక్షించడం నీకు భరమా? శంకరీ! నీవు గొప్ప దాతవు కదా! పద్మంలో జన్మించిన బ్రహ్మ, దేవేంద్రుడు మొదలైన దేవతలందరిచే పూజలందుకునే తల్లివి నీవే.

చరణం 3: చేతిలో చిలుకను ధరించిన శ్యామలా దేవి! మేఘ శ్యాముడైన కృష్ణుడు (శ్యామకృష్ణుడు - ఇక్కడ కవి ముద్ర కూడా) సోదరివి, కౌమారివి నీవే. నిష్కళంకమైన చంద్రకళను ధరించి, దొండపండు వంటి పెదవులు కలిగిన ఓ అపార కృపా నిధీ! నన్ను రక్షించడానికి నీవే దిక్కు.

స్వర సాహిత్యం: మదపుటేనుగు వంటి గంభీరమైన నడక కలిగిన దానా! నా మనవి ఆలకించు. నీ పాదద్వంద్వాన్ని మనసులో ధ్యానించి నిన్ను వేడుకుంటున్నాను. నిన్ను ఎప్పుడూ మరువకుండా, ఇతర మానవులను స్తుతించకుండా నీవే వరాలివ్వాలని కోరుకుంటున్నాను. మన్మథుని శత్రువైన శివుని భార్యా! నిన్నే హృదయంలో కొలుస్తూ, నీవే గతి అని స్తుతించే భక్తులకు ఈ భూమిపై సంతోషంగా ఫలితాలను ఇచ్చేందుకు సిద్ధంగా ఉండే దానా! నన్ను రక్షించు తల్లీ.

---

విశేషాలు 

ఈ కీర్తనలోని ముఖ్యమైన అంశాలు మరియు పాఠ్య భేదాలు  కింద వివరించబడ్డాయి:

• శరణాగతి: ఈ కీర్తన భక్తిలోని 'శరణాగతి' తత్వాన్ని చాటిచెబుతుంది. "మరి వేరే గతి ఎవరమ్మా" అనడంలో కవికి దేవిపై ఉన్న అచంచల విశ్వాసం కనిపిస్తుంది.

• నామ వైభవం: ఇందులో దేవిని కాత్యాయనీ, శంకరీ, కౌమారీ, శ్యామలా వంటి పేర్లతో స్తుతించారు. అలాగే ఆమెను వేద నిలయంగా (నిగమాంత వాసిని) అభివర్ణించారు.

• భాషా విశేషం: *  సంస్కృత పదమైన 'మతి'కి తెలుగు రూపం 'మది'. ఈ కీర్తన ప్రధానంగా తెలుగులో సాగడం వల్ల 'మది' అనే పదం ఇక్కడ సమంజసంగా వాడబడింది.

  • నెర దాతవు: దేవిని "నెర దాతవు" (గొప్ప దాతవు) అని సంబోధించడం ఆమె ఔదార్యాన్ని సూచిస్తుంది.

• పురాణ నేపథ్యం: "మధు కైటభ భంజనీ" అనే ప్రస్తావన దేవీ భాగవతంలోని మధు-కైటభుల సంహార ఘట్టాన్ని గుర్తుచేస్తుంది.

• కవి ముద్ర: చరణంలో "శ్యామకృష్ణ" అనే పదం వాడటం ద్వారా శ్యామశాస్త్రి గారు తన ముద్రను  ఇందులో పొందుపరిచారు.