పార్వతి నిను నే నెర నమ్మితి

 

కర్నాటక సంగీత త్రిమూర్తులలో ఒకరైన శ్యామశాస్త్రి గారు రచించిన ఈ అద్భుతమైన కీర్తనకు, తెలుగు తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు 

కీర్తన: పార్వతి నిను నే నెర నమ్మితి

రాగం: కల్గడ

---

పల్లవి

పార్వతి నిను నే నెర నమ్మితి శుక

పాణీ బ్రోవు పరాకికనేలే సుశీలే

తాత్పర్యం:

ఓ పార్వతీ దేవీ! నిన్నే నేను పూర్తిగా (నెర) నమ్ముకున్నాను. చేతిలో చిలుకను ధరించిన తల్లి (శుక పాణి)! నన్ను కాపాడు. మంచి స్వభావము కలదానా (సుశీలే)! ఇకనైనా నాపై ఈ పరాకు (అలసత్వం లేదా అశ్రద్ధ) ఎందుకు?

---

అనుపల్లవి

గీర్వాణ వందిత పద సారస

సంగీత లోలే సుగుణ జాలే జాలమేలే కామాక్షీ (పార్వతి)

తాత్పర్యం:

దేవతల (గీర్వాణ) చేత పూజింపబడే పద్మముల వంటి పాదములు కలిగిన తల్లి! సంగీతమునందు ఆసక్తి కలదానా! సద్గుణముల రాశివైన ఓ కామాక్షీ! ఇక ఆలస్యమెందుకు (జాలమేలే)?

---

చరణం 1

భండ దైత్య ఖండనాఖండల వినుతా

మార్తాండ కోటి తేజ నీరజాక్షీ నిఖిల సాక్షీ (పార్వతి)

తాత్పర్యం:

భండాసురుడనే రాక్షసుడిని సంహరించిన దానా! ఇంద్రుని (అఖండల) చేత కొనియాడబడే తల్లి! కోటి సూర్యుల (మార్తాండ) ప్రకాశము కలదానా! పద్మముల వంటి కన్నులు కలిగిన ఓ తల్లి, నీవు ఈ మొత్తం జగత్తుకే (నిఖిల) సాక్షివి.

---

చరణం 2

ఇందు వదనా కుంద రదనా సింధుర గమనా

మకరంద వాణీ నీల మేఘ వేణీ గీర్వాణీ (పార్వతి)

తాత్పర్యం:

చంద్రుని (ఇందు) వంటి ముఖము, మొల్ల మొగ్గల (కుంద) వంటి దంతములు కలిగిన తల్లి! ఏనుగు (సింధుర) వంటి గంభీరమైన నడక కలదానా! తేనె (మకరందము) వంటి తీయని మాటలు పలికే దానా! నీల మేఘం వంటి జడ కలిగిన ఓ వాగ్దేవీ (గీర్వాణీ)!

---

చరణం 3

శ్యామ కృష్ణ సోదరీ శివ శంకరీ గౌరీ గుణ

ధామ కామ పీఠ వాసినీ శాంభవీ మృడానీ (పార్వతి)

తాత్పర్యం:

శ్యామకృష్ణుడైన విష్ణుమూర్తికి సోదరివి, శివశంకరివి, గౌరివి మరియు సద్గుణములకు నిలయమైన (గుణ ధామ) తల్లివి! కాంచీపురంలోని కామకోటి పీఠంలో నివసించే శాంభవీ, మృడానీ! నన్ను కాపాడు.

---

విశేషాలు 

• పాఠాంతరాలు  ఈ కీర్తనలో కొన్ని చోట్ల పద ప్రయోగాలలో స్వల్ప మార్పులు కనిపిస్తాయి. ఉదాహరణకు 'పార్వతి నిను నే నెర' కు బదులు 'పార్వతీ నిను నెర' అని, 'పరాకికనేలే సుశీలే' కు బదులు 'పరాకికనేల సుశీల' అని కూడా పాడుతుంటారు.

• జాలము : తెలుగులో 'జాలము' అనే పదానికి రెండు అర్థాలు ఉన్నాయి. ఒకటి 'ఆలస్యం' (Delay), రెండోది 'కపటం' (Deceit). ఈ కీర్తనలో ఈ రెండు అర్థాలు సరిపోతాయి. ఇక్కడ భక్తుడు "నన్ను రక్షించడంలో ఇంకా ఆలస్యమెందుకు?" అని లేదా "నాతో ఈ మాయ/కపటం ఎందుకు?" అని అమ్మవారిని వేడుకుంటున్నట్టు భావించవచ్చు.

• గీర్వాణి : శ్యామశాస్త్రి గారు అమ్మవారిని 'గీర్వాణి' అని సంబోధించారు. పురాణ గాథల ప్రకారం, కామాక్షి దేవి పుట్టుకతో మూగవాడైన ఒక భక్తునికి వాక్కును ప్రసాదించింది. ఆయనే 'మూక కవి' గా ప్రసిద్ధి చెంది, అమ్మవారిపై 'మూక పంచశతి' అనే అద్భుతమైన స్తోత్రాన్ని రచించారు.