పాలించు కామాక్షీ

 

శ్యామశాస్త్రి గారు రచించిన పాలించు కామాక్షీ   కీర్తన కు  తాత్పర్య,  విశేషాలు

పాలించు కామాక్షీ

రాగం: మధ్యమావతి

తాళం: ఆది

---

పల్లవి

పాలించు కామాక్షీ పావనీ

పాప శమనీ అంబ

తాత్పర్యం:

ఓ కామాక్షీ దేవీ! నన్ను రక్షించు. నీవు పవిత్రురాలివి (పావనీ), పాపాలను నశింపజేసేదానివి (పాప శమనీ). ఓ జగన్మాతా! నన్ను కాపాడు.

---

అనుపల్లవి

చాలా బహు విధముగా నిన్ను

సదా వేడుకొనేడి నాయందేల

ఈ లాగు జేసేవు వెత

హరించవే వేగమే నన్ను (పాలించు)

తాత్పర్యం:

ఎల్లప్పుడూ నిన్ను ఎన్నో రకాలుగా ప్రార్థించే నాపై నీకింత పంతమేల? ఎందుకు నన్ను ఈ విధంగా పరీక్షిస్తున్నావు? నా మనోవేదనను, దుఃఖాన్ని త్వరగా దూరం చేసి నన్ను రక్షించు తల్లీ.

---

చరణం 1

స్వాంతంబులోన నిన్నే

దలచిన సుజనులకెల్లనే వేళ

సంతోషములొసగేవని నీవు

మనోరథ ఫల దాయినివని

కాంతమగు పేరు పొందితివి

కారుణ్య మూర్తివై జగము

కాపాడిన తల్లి గదా నేను

నీదు బిడ్డను లాలించి (పాలించు)

తాత్పర్యం:

తమ హృదయాంతరాళాలలో నిన్నే స్మరించే సజ్జనులందరికీ ఎల్లవేళలా సంతోషాన్ని ప్రసాదిస్తావని, కోరిన కోర్కెలు తీర్చే 'మనోరథ ఫలదాయిని' అని నీకు ఎంతో ఆకర్షణీయమైన (కాంతమగు) పేరు ఉంది. కరుణామయివి అయి ఈ జగత్తునంతా కాపాడే తల్లివి నీవే కదా! నేను నీ బిడ్డను, నన్ను లాలించి పాలించు.

---

చరణం 2

ఈ మూర్తి యింత తేజోమయమై

ఇటు వలె కీర్తి విస్ఫూర్తి

ఇట్లను గుణ మూర్తి త్రిలోకములలో

జూచిన ఎందువైన గలదా

ఏమో తొలి నోము నోచితినో

నీ పాద పద్మ దర్శనము

వేమారు లభించి కృతార్థుడనైతి

నా మనవిని ఆలకించి (పాలించు)

తాత్పర్యం:

ఇంతటి తేజోవంతమైన రూపం, ఇలాంటి కీర్తి ప్రకాశం, సద్గుణాలకు నిలయమైన నీ వంటి మూర్తి ఈ మూడు లోకాల్లో ఎక్కడైనా కనిపిస్తుందా? పూర్వజన్మలో నేను ఏ పుణ్యం చేసుకున్నానో గానీ, నీ పాద పద్మాలను వేలసార్లు దర్శించుకునే భాగ్యం కలిగి ధన్యుడినయ్యాను. నా మనవిని ఆలకించి నన్ను బ్రోవుము.

---

చరణం 3

రాజాధి రాజన్మకుటీ

తట మణి రాజ పాదా

నే చాల నిజ సన్నిధిని కోరి

సమస్త జనులకెల్ల వరదా

రాజ ముఖీ శ్యామ కృష్ణ నుతా

కాంచీ పురేశ్వరీ వికస

రాజీవ దళాక్షీ జగత్సాక్షీ

ఓ ప్రసన్న పరాశక్తీ (పాలించు)

తాత్పర్యం:

రాజాధిరాజుల కిరీటాలలోని రత్నాల కాంతి నీ పాదాలను వెలిగిస్తోంది. ఓ వరదాయిని! అందరినీ కరుణించే నీ సన్నిధిని నేను ఎంతో కోరుకున్నాను. చంద్రబింబం వంటి ముఖం కలదానా, శ్యామకృష్ణునిచే (వాగ్గేయకారుని ముద్ర) నుతించబడినదానా! కాంచీపురానికి అధీశ్వరివైన ఓ పరాశక్తీ! వికసించిన పద్మ రేకుల వంటి కన్నులు కలదానా, జగత్తుకు సాక్షివైన నీవు నన్ను పాలించు.

---

స్వర సాహిత్యం

కనక గిరి సదన లలిత నిను భజన

సంతతము చేయని జడుడను

వినుము నిఖిల భువన జననివి ఇప్పుడు

మా దురితము తీర్చి వరాలిచ్చి (పాలించు)

తాత్పర్యం:

బంగారు కొండ (మేరు పర్వతం) మీద నివసించే ఓ లలితా దేవి! నిన్ను నిరంతరం భజించని మందబుద్ధిని నేను. అయినప్పటికీ, నీవు సమస్త భువనాలకు తల్లివి. నా మొర ఆలకించి, నా కష్టాలను (దురితము) తొలగించి, వరాలను ప్రసాదించి నన్ను రక్షించు.

---

విశేషాలు 

• క్షేత్ర విశేషం: కామాక్షీ దేవి పూర్వం ఉగ్రరూపంలో ఉండేవారని, ఆదిశంకరాచార్యులు వారు శ్రీచక్రాన్ని ప్రతిష్ఠించి ఆమెను శాంతస్వరూపిణిగా మార్చారని ప్రతీతి. అందుకే ఇక్కడ 'కారుణ్య మూర్తి' అని సంబోధించారు.

• పాద వర్ణన: 'మకుటీ తట మణి రాజ పాద' అంటే చక్రవర్తులు దేవికి నమస్కరించినప్పుడు, వారి కిరీటాల్లోని మణుల కాంతి దేవి పాదాలపై పడి మరింత శోభను ఇస్తుందని అర్థం.

• మేరు పర్వతం: లలితా సహస్రనామాల్లోని 'సుమేరు మధ్య శృంగస్థా' అన్న నామానికి అనుగుణంగా ఇక్కడ 'కనక గిరి సదన' (బంగారు కొండపై నివసించేది) అని పేర్కొన్నారు.

• భాషా విశేషం: 'చాలా' అనే పదం ప్రాస కోసం వాడబడింది. అలాగే 'జడుడను' అని కవి తనను తాను తగ్గించుకుంటూ దేవిని శరణు వేడడం ఇక్కడి భక్తి భావానికి నిదర్శనం.

• 
  

  స్వర సాహిత్యం అంటే ఏమిటి?

  ఒక కీర్తనలో అనుపల్లవి తర్వాత గానీ లేదా చరణం తర్వాత గానీ, స్వరాల వరుస (Notes) మరియు ఆ స్వరాలకు సరిగ్గా సరిపోయే అక్షరాలతో కూడిన సాహిత్యం (Words) రెండూ కలిసి ఉండటాన్ని 'స్వర సాహిత్యం' అంటారు.

  దీనిలోని ముఖ్య లక్షణాలు:

  • ద్విగుణ ప్రయోజనం: దీనిని పాడేటప్పుడు మొదట స్వరాలను (స రి గ మ ప ద ని) పాడి, ఆ వెంటనే అదే వరుసలో (tune) ఉన్న సాహిత్యాన్ని పాడతారు.

  • లయబద్ధం: స్వరాలలోని ప్రతి అక్షరం, సాహిత్యంలో ఉండే అక్షరాల కాలపరిమితితో (Beat) ఖచ్చితంగా సరిపోతుంది.

  ---

  శ్యామశాస్త్రి గారి కీర్తనలలో దీని ప్రాముఖ్యత:

  శ్యామశాస్త్రి గారు ఈ 'స్వర సాహిత్యం' కూర్చడంలో దిట్ట. పైన మనం చూసిన "పాలించు కామాక్షీ" కీర్తనలో కూడా స్వర సాహిత్యం ఉంది.

  ఉదాహరణకు:

  1. ముందుగా రాగంలోని స్వరాలను పాడతారు (ఉదాహరణకు: ప , , ని ప మ గ రి స...).

  2. ఆ వెంటనే అదే ట్యూన్‌లో "కనక గిరి సదన లలిత..." అనే సాహిత్యాన్ని పాడతారు.

  ---

  ఎందుకు ఉపయోగిస్తారు?

  • రాగ భావం: ఆ రాగంలోని అందమైన స్వర విన్యాసాలను వినేవారికి స్పష్టంగా చూపించడానికి.

  • భక్తి పారవశ్యం: కీర్తన మధ్యలో స్వరాల వేగం పెరిగి, ఆ వెంటనే సాహిత్యం రావడం వల్ల వినేవారికి ఒక అద్భుతమైన అనుభూతి కలుగుతుంది.

  • విద్వత్తు: ఇది కీర్తనకు ఒక ఆభరణం లాంటిది. కవి యొక్క పాండిత్యాన్ని, సంగీత జ్ఞానాన్ని ఇది తెలియజేస్తుంది.

  క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, రాగ స్వరాలూ మరియు వాటికి తగిన పదాలూ కలిసిన విభాగాన్నే స్వర సాహిత్యం అంటారు.

  
  

---