కామాక్షి బంగారు కామాక్షి

 పల్లవి

కామాక్షి బంగారు కామాక్షి
నన్ను బ్రోవవే

అనుపల్లవి
తామసమేల రావే
సామ గాన లోలే సుశీలే (కామాక్షి)

చరణం 1
కామ కాల ప్రియ భామినీ కామ్య
కామదే కల్యాణీ
కామాక్షీ కంజ దళాయతాక్షీ
త్రి-కోణ వాసినీ కారుణ్య రూపిణి (కామాక్షి)

చరణం 2
పావనీ మృదు భాషిణీ భక్త
పాలినీ భవ మోచనీ
హేమాంగీ హిమ గిరి పుత్రీ
మహేశ్వరీ హ్రీం-కార రూపిణీ (కామాక్షి)

చరణం 3
శ్యామ కృష్ణ పరిపాలినీ శుక
శ్యామళే శివ శంకరీ
శూలినీ సదా-శివునికి రాణీ
విశాలాక్ష తరుణీ శాశ్వత రూపిణీ (కామాక్షి)

స్వర సాహిత్య
నా మనవిని విను దేవీ
నీవే గతియని నమ్మినాను
మాయమ్మా వేగమే కరుణ జూడవమ్మా
బంగారు బొమ్మా (కామాక్షి)

శ్యామశాస్త్రి కీర్తన - కామాక్షి బంగారు కామాక్షి (రాగం: మధ్యమావతి)

ఈ కీర్తనలో శ్యామశాస్త్రి తంజావూరు బంగారు కామాక్షిని ఆప్యాయంగా పిలిచి, త్వరగా వచ్చి రక్షించమని ఆర్తితో వేడుకుంటాడు. ఆమె సౌందర్యం, మహిమలు, కరుణ అద్భుతంగా వర్ణించబడ్డాయి. సులభమైన తెలుగులో తాత్పర్యం ఇలా:

పల్లవి

కామాక్షీ! బంగారు కామాక్షీ! నన్ను రక్షించు!

అనుపల్లవి

ఆలస్యం ఎందుకు రా! సామగాన లోలురాలా సుశీలురాలా! (కామాక్షీ! బంగారు కామాక్షీ! నన్ను రక్షించు!)

చరణం 1

కామకాలుని (మన్మథుడిని భస్మం చేసిన శివుని) ప్రియురాలా! కామ్యురాలా! కామదురాలా కల్యాణీ! కామాక్షీ! తామరరేకుల్లా విశాలకళ్ళు గలదానా! త్రికోణవాసినీ! కారుణ్యరూపిణీ! (కామాక్షీ! బంగారు కామాక్షీ! నన్ను రక్షించు!)

చరణం 2

పావనీ! మృదుభాషిణీ! భక్తపాలినీ! భవమోచనీ! సువర్ణకాంతి గలదానా! హిమగిరిపుత్రీ! మహేశ్వరీ! హ్రీంకారరూపిణీ! (కామాక్షీ! బంగారు కామాక్షీ! నన్ను రక్షించు!)

చరణం 3

శ్యామకృష్ణుడిని పాలించేవాడా! చిలుక ధరించిన శ్యామళే! శివశంకరీ! శూలినీ! సదాశివుని రాణీ! విశాలాక్షీ! ఎల్లప్పుడూ యవ్వనవతీ! శాశ్వతరూపిణీ! (కామాక్షీ! బంగారు కామాక్షీ! నన్ను రక్షించు!)

స్వర సాహిత్యం

నా మొర విను దేవీ! నీవే గతి అని నమ్మాను. మాయమ్మా! త్వరగా కరుణ చూడవమ్మా! బంగారు బొమ్మా! (కామాక్షీ! బంగారు కామాక్షీ! నన్ను రక్షించు!)

కీర్తనలోని విశేషాలు

• శ్యామశాస్త్రి బాలభావం పూర్తిగా వెల్లివిరిసిన కీర్తన. “బంగారు కామాక్షి”, “బంగారు బొమ్మా” అనే పిలుపులు హృదయాన్ని కరిగించేవి.
• అమ్మవారిని కామకోటి బాలా, మహాత్రిపురసుందరి, శ్యామళాంబికా, హిమగిరిపుత్రి, శివశంకరి, చిలుకధారిణి, హ్రీంకారరూపిణి, సదాశివ రాణి అని వివిధ రూపాల్లో సంబోధిస్తాడు.
• సౌందర్య వర్ణనలు (తామరాక్షి, సువర్ణకాంతి, శూలిని, విశాలాక్షి) అద్భుతం.
• త్రికోణవాసిని, శ్యామకృష్ణ పాలిని, భక్తులకు కామదురాలు అని మహిమలు ఎత్తిచూపాడు.
• మధ్యమావతి రాగంలోని ఈ కీర్తన స్వరసాహిత్యంతో మరింత ఆకర్షణీయం. శ్యామశాస్త్రి భక్తి సరళతకు, ఆప్యాయతకు అద్దం పడుతుంది.

గమనికలు మరియు మార్పులు

• “మనవిని విను” – “మనవి విను” అని కూడా.

సూచనలు

• “త్రి-కోణ వాసిని” – శ్రీచక్ర త్రికోణంలో నివసించేవాడు. లలితా సహస్రనామం (986)లో “త్రికోణగా”.
• “హేమాంగి” – సువర్ణకాంతి. తంజావూరు బంగారు కామాక్షిని సూచిస్తుంది.
• “హ్రీంకార రూపిణి” – లలితా త్రిశతిలో హ్రీంకార బీజం గురించి వివరణ.

వ్యాఖ్యలు

• “విశాలాక్ష తరుణి” – పుస్తకాల్లో శివుని భార్య అని అర్థం ఇచ్చారు కానీ సంబంధం లేదు. “విశాలమయిన  కళ్ళు గల  యవ్వనవతి” అని అనువదించారు.