పాహి మాం శ్రీ రాజ రాజేశ్వరి

 వాగ్గేయకారుడు శ్యామశాస్త్రి గారు రచించిన 'పాహి మాం శ్రీ రాజ రాజేశ్వరి' అనే నాట రాగ కీర్తనకు, తాత్పర్యం మరియు విశేషాలు 

---

పల్లవి

పాహి మాం శ్రీ రాజ రాజేశ్వరి అంబ

పాహి మాం శ్రీ రాజ రాజేశ్వరి

శ్రీ రాజ రాజేశ్వరి శ్రీ రాజ రాజేశ్వరి

• తాత్పర్యం: ఓ అమ్మ (అంబ)! శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ! నన్ను రక్షించు (పాహి మాం). ఓ శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ! నన్ను కాపాడుము.

---

అనుపల్లవి

సింహాసనారూఢే దేవతే దృఢ వ్రతే

సింహాసనారూఢే ఏహి ఆనంద హృదయే (పాహి)

• తాత్పర్యం: సింహాసనంపై (సింహము గుర్తుగా గల పీఠంపై) అధిష్టించిన దేవీ! ఓ దేవతా! దృఢమైన సంకల్పము లేదా వ్రతము కలదానా! సింహాసనంపై వెలసిన ఓ తల్లీ! ఆనందకరమైన హృదయం కలదానా, ఇటు దయచేయుము (ఏహి). ఓ రాజరాజేశ్వరీ! నన్ను రక్షించుము.

---

చరణం 1

కామితార్థ ఫల దాయికే అంబికే కాళికే

కామితార్థ ఫల దాయికే కామ కోటి పీఠ గతే (పాహి)

• తాత్పర్యం: భక్తులు కోరుకున్న (కామిత) సంపదలను, ఐహిక సుఖాలను (అర్థ) ఫలముగా ప్రసాదించే దానా! ఓ అంబికా! ఓ కాళికా! కోరిన కోర్కెలు తీర్చే ఓ తల్లీ, కాంచీపురంలోని కామకోటి పీఠంలో వెలసిన దానా! నన్ను రక్షించుము.

• విశేషం: 'కామ కోటి పీఠ గతే' అనే పదం లలితా సహస్రనామాల్లోని (589వ నామం) ‘కామ కోటికా’ అనే విశేషణాన్ని స్మరింపజేస్తుంది.

---

చరణం 2

మానవ ముని గణ పాలిని మానిని జనని భవాని

మానిత గుణ శాలిని నిరంజని నిఖిల పాప శమని (పాహి)

• తాత్పర్యం: మానవులను మరియు ముని సమూహాలను పరిపాలించే (రక్షించే) దానా! గౌరవప్రదమైన దానా (మానిని)! ఓ తల్లి భవానీ! ఎంతో గౌరవించదగ్గ, ఉదాత్తమైన సద్గుణాలు కలిగిన దానా! ఏ మాలిన్యము లేని నిర్మల స్వరూపిణి (నిరంజని)! సర్వ లోకముల పాపాలను హరించే దానా! నన్ను రక్షించుము.

---

చరణం 3

సారస పద యుగళే స్వర జతి కల్పిత సంగీత

రసికే నట ప్రియే బాలే సురభి పుష్ప మాలే (పాహి)

• తాత్పర్యం: తామర పూల వంటి పాదద్వయము కలిగిన దానా! స్వరములతో, జతులతో కూర్చబడిన సంగీతమును ఆస్వాదించే రసికురాలా! నాట్యమంటే ప్రీతి కలిగిన దానా (నట ప్రియే)! ఓ బాలాత్రిపుర సుందరీ (బాలే)! సువాసనలు వెదజల్లే పుష్పమాలలు ధరించిన తల్లీ! నన్ను రక్షించుము.

---

చరణం 4

శారదే సామ గాన సమ్మోదిత-కరి శ్రీ

చక్ర రాజేశ్వరి సులయ-కరి శ్యామ కృష్ణ సోదరి (పాహి)

• తాత్పర్యం: ఓ శారదా దేవి స్వరూపిణి! సామవేద గానము వినడం వల్ల ఎంతో సంతోషించే దానా! శ్రేష్ఠమైన శ్రీ చక్రానికి అధిదేవతవైన రాజరాజేశ్వరీ! చక్కని లయను కూర్చే దానా! శ్యామకృష్ణ (శ్యామశాస్త్రి ముద్ర) సోదరీ! నన్ను రక్షించుము.

• విశేషం: 'శ్రీ చక్ర రాజేశ్వరి' అని అమ్మవారిని సంబోధించడం లలితా సహస్రనామాల్లోని (996వ నామం) ‘శ్రీ చక్ర రాజ నిలయా’ అనే నామానికి ప్రతిరూపం. శ్రీ చక్రాన్ని 'చక్ర రాజం' అని కూడా పిలుస్తారు.