అఖిలాండేశ్వరీ దురుసుగ

అఖిలాండేశ్వరీ దురుసుగ బ్రోవుము

 

అనుపల్లవి

నిఖిల తాప హారిణీ భువిలోన

నిను మించిన వారెవరున్నారమ్మా (అఖిల)

 

చరణం 1

మాణిక్య మయమైయున్న

మందిర మధ్య వాసినీ అలి

వేణీ శ్రీ శంభు నాథుని రాణీ

వరమీయవే గీర్వాణీ మాయమ్మా (అఖిల)

 

చరణం 2

అంభో-రుహ సంభవ హరి శంకర

అఖిల మునీంద్ర పూజితా అతి

గంభీరా దీన రక్షణీ

గదా నా మొరలను విన లేదా (అఖిల)

 

చరణం 3

ఓ అంబా నిను నమ్మిన నాపై

ఇంత పరాముఖమేల విను

శ్యామ కృష్ణ నుతా చింత దీర్చి

సామ్రాజ్యమీయవే వేగమే (అఖిల)

తాత్పర్యం

పల్లవి: ఓ అఖిలాండేశ్వరీ! (విశ్వమంతటికీ అధిదేవతవైన తల్లి!) నన్ను చాలా త్వరగా, చకచక రక్షించుము.

అనుపల్లవి: సమస్త లోకాల తాపాలను (కష్టాలను) పోగొట్టే ఓ జననీ! ఈ భూమి మీద నిన్ను మించిన వారు ఇంకెవరున్నారు? (నీవే అందరికంటే గొప్పదానివి).

చరణం 1: మాణిక్యాలతో నిర్మితమైన మందిరం మధ్యలో నివసించేదానా! తుమ్మెద రెక్కల వంటి నల్లని జుట్టు కలదానా! శంభునాథుడైన పరమశివుని పట్టపు రాణివైన ఓ గీర్వాణీ (వాగ్దేవి)! మా అమ్మవు కదా, నాకు వరాన్ని ప్రసాదించు.

చరణం 2: తామర పువ్వు నుండి పుట్టిన బ్రహ్మ, విష్ణువు, శంకరుడు మరియు సమస్త మునీంద్రుల చేత పూజింపబడే దానా! ఎంతో గాంభీర్యం కలిగిన ఓ తల్లి! దీనులను రక్షించే భారము నీదే కదా! నా మొరలు నీకు వినిపించడం లేదా?

చరణం 3: ఓ అమ్మా! నిన్నే నమ్ముకున్న నాపై ఇంత ఉదాసీనత (నిర్లక్ష్యం) ఎందుకు? శ్యామకృష్ణ (శ్యామశాస్త్రి ముద్ర) చేత కొనియాడబడే ఓ తల్లీ! నా మొర ఆలకించు. నా చింతలను తీర్చి, నీ భక్తి అనే సామ్రాజ్యాన్ని నాకు త్వరగా అనుగ్రహించు.

---

విశేషాలు 

• క్షేత్రం: ఈ కీర్తన తిరువానైక్కావల్ (తమిళనాడు) లో వెలసిన జంబుకేశ్వరుని భార్య అయిన అఖిలాండేశ్వరి దేవిని ఉద్దేశించినది.
• మందిర వర్ణన: మొదటి చరణంలో 'మాణిక్య మయమైయున్న మందిర మధ్య వాసినీ' అని వర్ణించారు. ఇది లలితా సహస్రనామాల్లోని "చింతామణి గృహాంతస్థా" (చింతామణి గృహంలో నివసించేది) మరియు సౌందర్యలహరి (8వ శ్లోకం) లోని వర్ణనను గుర్తుకు తెస్తుంది.
• గీర్వాణీ: సాధారణంగా 'గీర్వాణీ' అంటే సరస్వతీ దేవిని (వాగ్దేవిని) సూచిస్తుంది. ఇక్కడ అమ్మవారిని జ్ఞానప్రదాతగా శ్యామశాస్త్రి గారు సంబోధించారు.
• మునీంద్ర: దీన్ని 'మునులు మరియు ఇంద్రుడు' అని లేదా 'మునులలో శ్రేష్టులు' అని రెండు విధాలుగా అర్థం చేసుకోవచ్చు.
• సామ్రాజ్యం: 'సామ్రాజ్యం ఇయ్యవే' అంటే లోక సంబంధమైన రాజ్యమని కాదు. భక్తుడు కోరుకునేది నిరంతర భక్తి సామ్రాజ్యం. చాలామంది దీనిని 'పరమానందం' (Supreme Bliss) గా కూడా భావిస్తారు. త్యాగరాజ స్వామి కూడా తన కీర్తనలలో 'భక్తి సామ్రాజ్యం' అనే పదాన్ని వాడారు.
• దురుసుగా: అంటే చాలా వేగంగా అని అర్థం. భక్తుడు తన ఆర్తిని తెలుపుతూ అమ్మవారిని త్వరగా రమ్మని వేడుకోవడం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.