మీన లోచనా బ్రోవ యోచనా

 

మీన లోచనా బ్రోవ యోచనా

దీన జ(నా)వనా అంబా

అనుపల్లవి

గాన వినోదినీ నీ సమానము

జగాన గాన(న)మ్మా దేవీ (మీన)

చరణం 1

కన్న తల్లి గదా నా విన్నపము వి(నవ)మ్మా

పన్నగ భూషణునికి రాణీ

నిన్ను వినా ఇలలో దాత

వే(రె)వ(రు)న్నా(ర)మ్మా బంగారు బొమ్మా (మీన)

చరణం 2

ఇందు ముఖీ నీవు వరము(లొ)సగి నా

ముందు వచ్చి దయ సే(యవ)మ్మా

కుంద ముకుంద రదనా హిమ గిరి

కుమారీ కౌమారీ పర(మే)శ్వరీ (మీన)

చరణం 3

సామజ గమనా నీవు తామసము

సేయక శ్యామ కృష్ణ సోదరీ రావే

కామ పాలినీ భవానీ చంద్ర

కలా ధారిణీ నీరద వేణీ (మీన)

తాత్పర్యం

పల్లవి: ఓ మీననేత్రి (చేపల వంటి కన్నులు కలదానా)! నన్ను రక్షించడానికి ఇంకా ఎందుకు ఆలోచిస్తున్నావు? దీనజనులను కాపాడే ఓ అమ్మా!

అనుపల్లవి: సంగీతంలో ఆనందించే ఓ దేవీ! ఈ జగత్తులో నీకు సమానమైన వారు ఎవరూ లేరమ్మా.

చరణం 1: నన్ను కన్న తల్లివి కదా! నా విన్నపాన్ని ఆలకించు తల్లీ. పామును ఆభరణంగా ధరించిన పరమశివుని రాణివి నీవు. ఈ లోకంలో నిన్ను మించిన దాత మరెవరున్నారు? బంగారు బొమ్మ వంటి ఓ అమ్మా, నన్ను బ్రోవగదే.

చరణం 2: చంద్రబింబం వంటి ముఖము కలదానా! నా ముందుకు వచ్చి, నాకు వరములను ప్రసాదించి దయచూపుము. మల్లె మొగ్గల వంటి తెల్లని పళ్ళు కలిగిన హిమగిరి పుత్రీ! కౌమారీ! పరమేశ్వరీ!

చరణం 3: గజగమన (ఏనుగు నడక వంటి హుందాతనం కలదానా)! శ్యామకృష్ణుని (విష్ణుమూర్తి) సోదరీ! ఆలస్యం చేయకుండా త్వరగా రామ్మా. మన్మథుడిని కాపాడే భవానీ! చంద్రకళను ధరించిన దానా! తుమ్మెదల వంటి/నీటి మేఘం వంటి నల్లని జుట్టు కలదానా! నన్ను రక్షించు.

---

విశేషాలు 

ఈ కీర్తనలోని కొన్ని పదప్రయోగాలపై మరియు పాఠాంతరాలపై  ముఖ్య గమనికలు:

• నామ వైవిధ్యం: కీర్తనలో 'మీన లోచని', 'అంబ', 'దేవి' వంటి పదాలను సందర్భానుసారంగా కొద్దిపాటి మార్పులతో పాడుతుంటారు.

• కుంద ముకుంద రదనా: సాధారణంగా 'కుంద రదన' (మల్లె మొగ్గల్లాంటి పళ్ళు) అని ఉపయోగిస్తారు. కానీ ఇక్కడ 'ముకుంద' అనే పదాన్ని కూడా చేర్చారు. దీనిపై కొన్ని వివరణలు ఉన్నాయి:

  • ముకుంద అంటే కుబేరుని నవనిధులలో ఒకటి.

  • ముకుంద అంటే ముక్తిని ప్రసాదించేవాడు (విష్ణువు) అని కూడా అర్థం.

  • అయితే, పళ్ళకు సంబంధించిన వర్ణన కాబట్టి ఇక్కడ 'ముకుంద' అంటే 'పాదరసం' (Mercury) వంటి మెరుపు అని అర్థం చేసుకోవడం సబబుగా ఉంటుంది.

  • కొందరు ఇది 'ముకుళ' (మొగ్గ) అని ఉండవచ్చని అభిప్రాయపడతారు. కానీ ప్రచారంలో ఉన్న 'ముకుంద' అనే పదాన్నే ఇక్కడ స్వీకరించడం జరిగింది.

• శ్యామకృష్ణ సోదరి: శ్యామశాస్త్రి గారు తన కీర్తనల్లో 'శ్యామకృష్ణ' అనే ముద్రను (Signature) ఉపయోగిస్తారు. ఇక్కడ అమ్మవారిని విష్ణుమూర్తి సోదరిగా సంబోధించారు.

• నీరద వేణి: నీరద అంటే మేఘం. వర్షం కురిపించే నల్లని మేఘంలాంటి నిగనిగలాడే కేశములు కలిగినది అని అర్థం.